Odznaczenie

Odznaczenie w prawie polskim to ustanowione przepisami wyróżnienie o charakterze honorowym, nadawane osobie fizycznej za zasługi, działalność lub szczególne dokonania. Jest formą publicznego uznania, a jego nadanie wywołuje skutki prawne związane przede wszystkim z uzyskaniem uprawnienia do posługiwania się odznaczeniem i noszenia jego odznaki.

Odznaczenia należą do systemu polskich wyróżnień państwowych, obejmującego także ordery. Ordery i odznaczenia są odrębnymi kategoriami wyróżnień, choć w przepisach często występują łącznie. Mogą być nadawane obywatelom polskim, a w przypadkach określonych w przepisach również cudzoziemcom. Dopuszczalne jest także nadanie odznaczenia osobie zmarłej. O przyznaniu określonych orderów i odznaczeń decyduje Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z kompetencją wynikającą z Konstytucji oraz przepisów szczególnych.

Najważniejsze cechy odznaczenia:

• jest ustanawiane w akcie prawnym, który określa jego nazwę, przeznaczenie, krąg osób uprawnionych i przesłanki nadania;
• potwierdza szczególne zasługi lub dokonania, ale samo w sobie nie jest stopniem, tytułem zawodowym ani prawem majątkowym;
• jest związane z materialną odznaką, której wzór, wymiary, sposób noszenia i kolejność względem innych wyróżnień mogą być określone w przepisach;
• może być noszone w pełnej formie, a w określonych sytuacjach zastępowane inną dopuszczoną formą, natomiast na mundurach co do zasady stosuje się baretki.

Odznaczenie występuje przede wszystkim w prawie konstytucyjnym i administracyjnym, w regulacjach dotyczących orderów, odznaczeń oraz odznak honorowych, a także w przepisach odnoszących się do statusu osób pozbawionych praw publicznych. Informacja o pozbawieniu tych praw może być przekazywana organom i instytucjom związanym z ewidencją lub obsługą odznaczeń. Przepisy mogą również regulować przyjęcie przez obywatela polskiego zagranicznego orderu, odznaczenia lub innego wyróżnienia. Od odznaczenia należy odróżnić odznakę honorową, która może być samodzielnym wyróżnieniem, oraz odznakę orderu lub odznaczenia, będącą jego zewnętrznym znakiem.