Odwołanie

Odwołanie to w polskim prawie przede wszystkim środek zaskarżenia, który umożliwia zakwestionowanie decyzji lub innego rozstrzygnięcia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez właściwy organ odwoławczy. Termin ten ma jednak także inne znaczenia, zależne od dziedziny prawa.

W postępowaniu administracyjnym odwołanie służy stronie, której doręczono decyzję organu pierwszej instancji. Co do zasady wnosi się je za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie określonym w przepisach. Organ ten może, w przewidzianym trybie, wydać nową decyzję uwzględniającą odwołanie. Jeżeli tego nie zrobi, przekazuje odwołanie wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu. Organ drugiej instancji może utrzymać decyzję, zmienić ją, uchylić albo rozstrzygnąć sprawę w inny sposób przewidziany prawem. Skutki wniesienia odwołania, w tym wpływ na wykonanie decyzji, zależą od rodzaju decyzji i regulacji szczególnych.

Najważniejsze znaczenia terminu:

• środek zaskarżenia, występujący między innymi w postępowaniu administracyjnym, podatkowym, karnym i dyscyplinarnym; przepisy mogą określać formę, termin, organ właściwy do rozpoznania oraz możliwość cofnięcia odwołania,
• odwołanie od decyzji administracyjnej, na przykład decyzji nakładającej karę pieniężną; w niektórych sprawach termin wynosi 14 dni od doręczenia decyzji,
• usunięcie osoby z funkcji lub stanowiska, na przykład odwołanie członka zarządu, dyrektora, członka rady albo osoby pełniącej funkcję publiczną; odwołanie z funkcji nie musi pozbawiać tej osoby roszczeń związanych z jej pełnieniem,
• cofnięcie albo uchylenie określonego rozstrzygnięcia, jak odwołanie listu żelaznego w razie naruszenia jego warunków,
• odesłanie do innego dokumentu lub wcześniejszego rozstrzygnięcia, na przykład odwołanie do poprzedniego europejskiego nakazu aresztowania.

Prawo może wyłączyć możliwość wniesienia odwołania albo przewidywać inny środek kontroli rozstrzygnięcia. Przykładem jest postępowanie przed kolegium w sprawie aktualizacji opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste, w którym od orzeczenia kolegium odwołanie nie przysługuje. Znaczenie praktyczne odwołania polega na stworzeniu formalnej możliwości kontroli rozstrzygnięcia, zarówno pod względem zgodności z prawem, jak i ustaleń faktycznych.