Odsetki maksymalne

Odsetki maksymalne to najwyższa dopuszczalna wysokość odsetek, które mogą wynikać z umowy lub być dochodzone w związku z opóźnieniem w spełnieniu świadczenia pieniężnego. Stanowią ograniczenie swobody umów i mają przeciwdziałać nadmiernym kosztom finansowania, w szczególności zjawisku lichwy.

W Kodeksie cywilnym wyróżnia się przede wszystkim:

• odsetki maksymalne kapitałowe, należne za korzystanie z cudzych pieniędzy, na przykład od pożyczki albo kredytu,
• odsetki maksymalne za opóźnienie, należne wtedy, gdy dłużnik nie spełnił w terminie świadczenia pieniężnego.

Wysokość odsetek maksymalnych jest powiązana z wysokością odpowiednich odsetek ustawowych, których poziom zależy od stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego. Odsetki maksymalne stanowią ich dwukrotność. Zmiana stopy referencyjnej może więc wpływać na dopuszczalny poziom odsetek, bez konieczności zmiany treści umowy.

Jeżeli w umowie zastrzeżono odsetki wyższe niż maksymalne, należą się odsetki w wysokości maksymalnej. Nadwyżka nie może być skutecznie dochodzona, nawet gdy strony wyraźnie ją przewidziały. Ograniczenie odnosi się do rzeczywistej wysokości odsetek, niezależnie od nazwy zastosowanej w umowie. Nie można także obchodzić tych przepisów przez inne postanowienia prowadzące w praktyce do pobrania wyższej kwoty za korzystanie z kapitału lub za opóźnienie.

Regulacja ma znaczenie przede wszystkim w prawie zobowiązań, przy umowach pożyczki, kredytu, sprzedaży z odroczonym terminem płatności oraz przy rozliczaniu zaległości pieniężnych. Sąsiaduje z innymi przepisami ochronnymi dotyczącymi zabezpieczeń i umów mogących nadmiernie obciążać dłużnika, jednak sama wysokość odsetek maksymalnych nie przesądza o ważności całej umowy. Odsetki maksymalne nie obejmują automatycznie wszystkich kosztów związanych z finansowaniem, dlatego poszczególne opłaty podlegają odrębnej ocenie według właściwych przepisów.