Odprawa

Odprawa to jednorazowe świadczenie pieniężne wypłacane w związku z ustaniem zatrudnienia, zakończeniem służby albo wystąpieniem innego zdarzenia określonego w przepisach. Nie jest jednym, jednolicie uregulowanym świadczeniem. Jej warunki, wysokość i zasady wypłaty zależą od podstawy prawnej oraz statusu osoby uprawnionej.

Najczęściej wyróżnia się:

• odprawę emerytalną lub rentową, należną pracownikowi w związku z przejściem na emeryturę albo rentę, jeżeli spełnione są wymagane warunki;
• odprawę związaną z ustaniem zatrudnienia, wypłacaną w określonych przypadkach rozwiązania stosunku pracy, w szczególności z przyczyn niedotyczących pracownika;
• odprawę służbową, przysługującą funkcjonariuszowi lub żołnierzowi zwalnianemu ze służby, której wysokość może zależeć między innymi od stażu służby i przyczyny zwolnienia;
• odprawę pośmiertną lub świadczenie związane ze śmiercią, jeżeli przepisy przyznają je członkom rodziny zmarłego pracownika albo funkcjonariusza;
• odprawy przewidziane dla osób pełniących określone funkcje publiczne lub kierownicze.

Prawo do odprawy nie powstaje automatycznie przy każdym zakończeniu pracy lub służby. Zwykle konieczne jest spełnienie szczególnych przesłanek, a przepisy mogą określać także przypadki utraty prawa do świadczenia. Dotyczy to przykładowo bezpośredniego przejścia funkcjonariusza do innej służby, gdy za to samo zdarzenie odprawa albo podobne świadczenia nie przysługują. Jeżeli jednej osobie przysługują odprawy z kilku tytułów, przepisy mogą nakazywać wybór jednej z nich albo ograniczać możliwość ich łączenia.

Odprawa różni się od odszkodowania, ponieważ co do zasady nie służy naprawieniu konkretnej szkody. Jej funkcją jest zapewnienie jednorazowego wsparcia finansowego w związku ze zmianą sytuacji zawodowej lub ustaniem służby. Występuje w prawie pracy, pragmatykach służbowych oraz regulacjach dotyczących niektórych funkcji publicznych. Kwoty i zasady przyznawania odpraw określają przepisy, a niekiedy także umowa lub wewnętrzne regulacje zatrudnienia. W odniesieniu do osób objętych przepisami o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi informacje o odprawach mogą podlegać obowiązkowi ujawnienia.