Odpowiedzialność zawodowa

Odpowiedzialność zawodowa to przewidziana w przepisach szczególna odpowiedzialność osoby wykonującej zawód regulowany za naruszenie obowiązków zawodowych, zasad etyki, przepisów prawa lub reguł prawidłowego wykonywania czynności zawodowych. Nie jest jedną, jednolicie uregulowaną instytucją. Jej zakres, organy prowadzące postępowanie, przesłanki oraz katalog kar wynikają z przepisów dotyczących konkretnego zawodu.

Odpowiedzialność zawodowa występuje między innymi w odniesieniu do rzeczoznawców majątkowych, osób wykonujących samodzielne funkcje techniczne w budownictwie, lekarzy i lekarzy dentystów oraz fachowych pracowników służby zdrowia. Może dotyczyć także innych profesji, jeżeli ich wykonywanie podlega nadzorowi państwa albo samorządu zawodowego. Jej celem jest ochrona prawidłowego wykonywania zawodu, interesu publicznego oraz osób korzystających z profesjonalnych usług.

Najważniejsze cechy odpowiedzialności zawodowej:

• ma charakter dyscyplinarny lub administracyjnodyscyplinarny, a nie wyłącznie odszkodowawczy;
• jest związana z naruszeniem obowiązków wynikających z uprawnień, wykonywanego zawodu lub zasad etyki;
• jest ustalana w odrębnym postępowaniu, którego zasady określa właściwa ustawa;
• może być niezależna od odpowiedzialności cywilnej lub karnej, dlatego to samo zdarzenie może prowadzić do różnych rodzajów odpowiedzialności.

Postępowanie może wszczynać właściwy minister, organ nadzoru albo organ samorządu zawodowego, niekiedy na podstawie skargi lub wniosku zawierającego opis zarzutów i dowody. Zwykle obejmuje etap wyjaśniający, gromadzenie informacji oraz możliwość przedstawienia stanowiska i korzystania z obrońcy. W niektórych postępowaniach przewidziano obrońcę z urzędu, a nieusprawiedliwiona nieobecność osoby obwinionej nie musi wstrzymywać czynności.

Kary zależą od regulacji dotyczącej danego zawodu. Mogą obejmować upomnienie, naganę, ograniczenie albo zawieszenie uprawnień, a także pozbawienie prawa wykonywania zawodu. Przepisy mogą określać również zatarcie kary i jej usunięcie z rejestru osób ukaranych. W przypadku niektórych zawodów rozstrzygnięcie wpływa także na możliwość posługiwania się tytułem zawodowym.