Odbycie kary

Odbycie kary oznacza wykonanie przez skazanego orzeczonej kary, w całości albo w części, zgodnie z zasadami określonymi w przepisach prawa karnego wykonawczego. Termin odnosi się przede wszystkim do kar polegających na pozbawieniu wolności, w tym do kary pozbawienia wolności, kary aresztu oraz kary orzeczonej za przestępstwo skarbowe. W szerszym znaczeniu może dotyczyć także wykonania innych kar, jednak w ich przypadku częściej mówi się o wykonaniu lub uiszczeniu kary.

Odbywanie kary rozpoczyna się w momencie określonym przez przepisy. Może nim być zgłoszenie się skazanego do wykonania orzeczenia, jego zatrzymanie albo faktyczne wprowadzenie kary do wykonania. Czas odbywania kary jest liczony według reguł wykonawczych, z uwzględnieniem okoliczności mających wpływ na początek i ciągłość wykonania. Znaczenie może mieć także wcześniejsze pozbawienie wolności w tej samej sprawie, jeżeli podlega zaliczeniu na poczet kary.

Odbycie części kary jest pojęciem używanym wtedy, gdy przepisy uzależniają określone uprawnienie lub decyzję od upływu wskazanego fragmentu orzeczonej kary. Przykładem jest warunkowe zwolnienie. Samo odbycie wymaganej części kary nie powoduje automatycznego zwolnienia, lecz stanowi jedną z przesłanek rozpatrzenia takiej możliwości. Wymagany okres może zależeć między innymi od rodzaju kary, jej wymiaru, rodzaju popełnionego czynu oraz wcześniejszego korzystania z warunkowego zwolnienia. W niektórych sytuacjach przepisy określają również minimalny okres, który musi upłynąć po ponownym osadzeniu.

Termin występuje w Kodeksie karnym, Kodeksie karnym skarbowym i Kodeksie karnym wykonawczym, a także w regulacjach dotyczących kary aresztu za wykroczenia. Odbycie kary może być również związane z przekazaniem wykonania orzeczenia za granicę, gdy kara orzeczona przez polski sąd jest wykonywana przez właściwe organy innego państwa. W każdym przypadku chodzi o rzeczywiste wykonanie sankcji w zakresie i przez czas wynikający z prawomocnego orzeczenia oraz przepisów regulujących jego wykonanie.