Ochrona zdrowia

Ochrona zdrowia to ogół działań, zasad i obowiązków służących zapobieganiu zagrożeniom dla zdrowia, utrzymaniu jego prawidłowego poziomu oraz zapewnieniu odpowiedniej pomocy osobom chorym lub narażonym na szkodliwe oddziaływania. W polskim prawie nie jest to pojęcie ograniczone do leczenia. Obejmuje także profilaktykę, bezpieczeństwo sanitarne, ochronę zdrowia psychicznego, warunki pracy i ochronę ludności przed czynnikami szkodliwymi w środowisku.

Termin ten ma charakter interdyscyplinarny i występuje w wielu dziedzinach prawa. W prawie pracy wiąże się z ograniczaniem ryzyka zawodowego, w szczególności przy kontakcie z substancjami chemicznymi i czynnikami biologicznymi, a także ze szczególną ochroną zdrowia młodocianych. W regulacjach dotyczących zdrowia psychicznego określa zasady postępowania wobec osób leczonych psychiatrycznie, w tym warunki stosowania środków przymusu bezpośredniego. W przepisach dotyczących leczenia niepłodności ochrona zdrowia jest łączona z poszanowaniem godności, praw człowieka oraz dobra i praw dziecka.

Ochrona zdrowia obejmuje również wymiar środowiskowy. Przepisy dotyczące jakości powietrza, pól elektromagnetycznych, wód i planowania przestrzennego uwzględniają wpływ środowiska na zdrowie ludzi. Wymagają między innymi określania dopuszczalnych poziomów narażenia, ograniczania negatywnych oddziaływań oraz uwzględniania potrzeb zdrowotnych w polityce publicznej.

W praktyce prawnej pojęcie to może oznaczać:

• ochronę indywidualną, dotyczącą konkretnej osoby, pacjenta, pracownika lub dziecka;
• ochronę zdrowia publicznego, ukierunkowaną na ograniczanie zagrożeń dotyczących większej grupy osób;
• ochronę prewencyjną, polegającą na zapobieganiu chorobom i narażeniom;
• ochronę leczniczą i organizacyjną, związaną z dostępem do świadczeń, bezpieczeństwem procedur oraz nadzorem właściwych organów.

Znaczenie tego terminu polega na tym, że uzasadnia ustanawianie wymagań technicznych, sanitarnych i organizacyjnych, a także podejmowanie działań administracyjnych i nakładanie obowiązków na pracodawców, podmioty lecznicze, przedsiębiorców oraz organy publiczne. Ochrona zdrowia jest zatem zarówno celem regulacji prawnych, jak i kryterium oceny działań podejmowanych w różnych sferach życia społecznego i gospodarczego.