Ochrona in situ

„Ochrona in situ” oznacza ochronę przyrody prowadzoną bezpośrednio w środowisku, w którym dany składnik przyrody występuje naturalnie. W ustawie „Ochrona przyrody” pojęcie to odnosi się zarówno do organizmów żywych, jak i do wybranych elementów przyrody nieożywionej. Nie ogranicza się więc do zabezpieczania pojedynczych okazów, lecz uwzględnia także miejsce ich naturalnego występowania.

Zakres tego pojęcia obejmuje trzy grupy organizmów: rośliny, zwierzęta i grzyby. Ochroną mogą być objęte również elementy przyrody nieożywionej, czyli składniki środowiska, które nie są organizmami. W każdym przypadku istotne są dwa elementy: przedmiot ochrony oraz jego naturalne miejsce występowania. Oznacza to, że ochrona in situ jest związana z zachowaniem danego składnika przyrody w jego własnym środowisku, a nie z przeniesieniem go do innego miejsca.

W praktyce pojęcie wskazuje, że działania ochronne powinny uwzględniać nie tylko samą roślinę, zwierzę, grzyba albo element przyrody nieożywionej, lecz także warunki miejsca, w którym ten składnik naturalnie występuje. Znaczenie ma zatem zachowanie związku między chronionym przedmiotem a jego środowiskiem. Tak rozumiana ochrona pozwala patrzeć na przyrodę jako na całość powiązaną z konkretną przestrzenią.

Pojęcie pełni w ustawie funkcję porządkującą. Określa jeden ze sposobów rozumienia ochrony przyrody, którego punktem odniesienia jest naturalne występowanie chronionych składników. Dzięki temu można odróżnić ochronę prowadzoną w miejscu występowania od działań, które koncentrują się na zachowaniu organizmów lub innych składników poza tym miejscem. W ujęciu praktycznym „ochrona in situ” oznacza więc ochronę przyrody tam, gdzie przyroda występuje naturalnie, z uwzględnieniem zarówno jej żywych elementów, jak i elementów nieożywionych.