Art. 117 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) reguluje kwestie związane z ustanowieniem adwokata lub radcy prawnego dla stron postępowania cywilnego, które nie są w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Przepis ten ma na celu zapewnienie dostępu do profesjonalnej pomocy prawnej osobom, które z różnych przyczyn finansowych nie mogą sobie na nią pozwolić.

#### 1. Zwolnienie od kosztów sądowych a ustanowienie pełnomocnika

Pierwsza część przepisu wskazuje, że strona zwolniona przez sąd od kosztów sądowych w całości lub części może domagać się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Jest to logiczne przedłużenie zasady, że osoba, która nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, powinna mieć również możliwość skorzystania z pomocy prawnej bez ponoszenia dodatkowych kosztów.

#### 2. Osoby fizyczne niezwolnione od kosztów sądowych

Osoba fizyczna, która nie została zwolniona od kosztów sądowych, może również domagać się ustanowienia pełnomocnika, jeżeli złoży oświadczenie, że nie jest w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym przypadku sąd ocenia, czy rzeczywiście sytuacja finansowa wnioskodawcy uzasadnia przyznanie pełnomocnika z urzędu.

#### 3. Osoby prawne i inne jednostki organizacyjne

Osoby prawne oraz inne jednostki organizacyjne, które nie zostały zwolnione od kosztów sądowych, mogą również domagać się ustanowienia pełnomocnika, jeżeli wykażą, że nie mają dostatecznych środków na poniesienie kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego. W tym przypadku również konieczne jest przedstawienie dowodów na brak środków finansowych.

#### 4. Procedura składania wniosku

Wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego może być zgłoszony wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych lub osobno, na piśmie lub ustnie do protokołu, w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. Osoba fizyczna, która nie ma miejsca zamieszkania w siedzibie tego sądu, może złożyć wniosek w sądzie rejonowym właściwym ze względu na miejsce swego zamieszkania, który niezwłocznie przesyła ten wniosek sądowi właściwemu.

#### 5. Kryteria uwzględnienia wniosku

Sąd uwzględni wniosek, jeżeli uzna, że udział adwokata lub radcy prawnego w sprawie jest potrzebny. Podstawą oddalenia wniosku nie może być skorzystanie przez osobę fizyczną z nieodpłatnej pomocy prawnej lub nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego.

#### 6. Rola prokuratora

Przepis wprowadza również możliwość działania prokuratora w określonych przypadkach. Prokurator może złożyć wniosek o ustanowienie pełnomocnika dla osób uprawnionych do dochodzenia roszczeń o rentę, jeżeli te osoby nie są w stanie samodzielnie dochodzić swoich roszczeń ze względu na wiek, stan zdrowia lub stan majątkowy. Prokurator może również działać w przypadku, gdy szczególne okoliczności uzasadniają konieczność ochrony interesów osoby uprawnionej.

#### 7. Zakres pełnomocnictwa

Pełnomocnictwo udzielone w tym trybie obejmuje umocowanie jedynie do żądania udzielenia zabezpieczenia w formie miesięcznego świadczenia na zapewnienie środków utrzymania oraz wytoczenia powództwa na podstawie art. 444 § 2 lub art. 446 § 2 Kodeksu cywilnego na rzecz osoby uprawnionej i uczestnictwa w postępowaniach zainicjowanych żądaniem i powództwem.

#### 8. Wnioski w postępowaniu kasacyjnym

Wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego zgłoszony po raz pierwszy w postępowaniu kasacyjnym lub postępowaniu ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sąd przekazuje do rozpoznania sądowi pierwszej instancji, chyba że uzna wniosek za oczywiście uzasadniony.

### Podsumowanie

Art. 117 k.p.c. jest kluczowym przepisem zapewniającym dostęp do profesjonalnej pomocy prawnej dla osób, które z różnych przyczyn finansowych nie mogą sobie na nią pozwolić. Przepis ten wprowadza mechanizmy umożliwiające ustanowienie adwokata lub radcy prawnego zarówno dla osób fizycznych, jak i prawnych, pod warunkiem spełnienia określonych kryteriów finansowych. Dodatkowo, przepis ten przewiduje możliwość działania prokuratora w celu ochrony interesów osób uprawnionych do dochodzenia roszczeń o rentę.

Ochrona brzegów

Ochrona brzegów w przepisach

Kodeks wykroczeń (kw)1 przepis

Prawo wodne1 przepis