Ocena zdolności kredytowej

Ocena zdolności kredytowej to ustalenie, czy konsument będzie w stanie spłacić kredyt hipoteczny wraz z odsetkami zgodnie z warunkami określonymi w umowie. Chodzi więc o ocenę możliwości terminowego wywiązywania się z obowiązku spłaty, a nie o sam fakt zawarcia umowy lub późniejsze stwierdzenie, czy raty zostały rzeczywiście zapłacone.

W rozumieniu ustawy „Kredyt hipoteczny oraz nadzór nad pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami” pojęcie to obejmuje kilka podstawowych elementów:

• przedmiot oceny, czyli zdolność konsumenta do spłaty zaciągniętego kredytu hipotecznego;
• zakres zobowiązania, obejmujący zarówno należność główną, jak i odsetki;
• sposób spłaty, który musi odpowiadać terminom i innym warunkom przewidzianym w umowie o kredyt hipoteczny;
• podmiot dokonujący oceny, którym jest kredytodawca.

Ocena ma zatem charakter indywidualny i odnosi się do konkretnego konsumenta oraz konkretnego zobowiązania hipotecznego. Uwzględnia nie tylko samą wysokość kredytu, lecz także to, czy jego spłata, razem z odsetkami, może przebiegać w terminach ustalonych w umowie. Istotą jest przewidywana możliwość wykonywania zobowiązania przez konsumenta w sposób zgodny z przyjętym harmonogramem.

W ustawie pojęcie to służy określeniu czynności, za którą odpowiada kredytodawca w związku z udzielaniem i obsługą kredytu hipotecznego. Ma znaczenie praktyczne, ponieważ wskazuje, że zdolność do spłaty nie jest wyłącznie subiektywną deklaracją konsumenta, lecz przedmiotem oceny prowadzonej przez kredytodawcę. Pozwala też precyzyjnie określić, czego ta ocena ma dotyczyć: całego zobowiązania wynikającego z umowy, jego odsetek oraz terminowości spłaty. Definicja wyznacza tym samym podstawowy zakres pojęcia używanego w przepisach regulujących kredyt hipoteczny.