Obszar funkcjonalny

Obszar funkcjonalny to wyodrębniona przestrzeń, którą łączą silne i wzajemne zależności, mimo że nie musi ona pokrywać się z granicami jednostek administracyjnych. W rozumieniu ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju chodzi o obszar, na którym występuje system powiązań społecznych, gospodarczych lub przyrodniczych, wynikających z charakteru danego środowiska geograficznego.

O uznaniu danego terenu za obszar funkcjonalny decydują przede wszystkim następujące elementy:

• powiązania między ludźmi, działalnością gospodarczą albo elementami środowiska przyrodniczego,
• ich znaczne natężenie, czyli regularność i istotność dla funkcjonowania tego obszaru,
• względna odrębność systemu, który można rozpoznać na tle szerszego terytorium,
• otwartość, a więc istnienie relacji z otoczeniem, a nie całkowite zamknięcie obszaru,
• związek tych powiązań z cechami środowiska geograficznego, zarówno naturalnego, jak i ukształtowanego przez człowieka.

Pojęcie służy w ustawie do opisywania terytoriów przez rzeczywiste relacje i wspólne uwarunkowania, a nie wyłącznie przez formalne granice. Dzięki temu można lepiej rozpoznać, jakie części kraju lub regionu tworzą funkcjonalną całość i wymagają uwzględnienia w prowadzeniu polityki rozwoju. Ma to znaczenie przy analizie potrzeb danego obszaru, określaniu kierunków działań oraz koordynowaniu przedsięwzięć dotyczących terenów wzajemnie od siebie zależnych.

Ustawa wskazuje także szczególny typ takiego obszaru, czyli miejski obszar funkcjonalny. Oznacza to, że obszar funkcjonalny może być wyróżniany nie tylko ze względu na ogólne powiązania społeczne, gospodarcze lub przyrodnicze, lecz także z uwzględnieniem specyfiki układu miejskiego i jego relacji z otoczeniem. W praktyce pojęcie pomaga więc dostrzec wspólne problemy i potencjały terenów, które mogą być rozdzielone administracyjnie, ale pozostają ze sobą silnie związane.