Kodeks postępowania karnego (kpk)

Obrońcą w procesie karnym może być wyłącznie osoba z uprawnieniami zawodowymi wynikającymi z przepisów o ustroju adwokatury albo o radcach prawnych. Oskarżony nie powierzy więc obrony osobie zaufanej, choćby najlepiej znała sprawę, jeżeli nie ma ona takich uprawnień.

### Najważniejsze punkty

- Krąg osób mogących pełnić funkcję obrońcy jest zamknięty i wyznaczają go przepisy o ustroju adwokatury oraz o radcach prawnych.
- Osoba bliska, doradca bez wpisu na listę czy przedstawiciel spoza samorządów zawodowych tej funkcji pełnić nie może.
- Uprawnienie ocenia się według stanu wpisu na listę, a nie według wykształcenia prawniczego.
- Wymóg obejmuje zarówno obrońcę ustanowionego przez oskarżonego, jak i wyznaczonego z urzędu.
- Czynności podjęte przez osobę nieuprawnioną nie są czynnościami obrońcy, co godzi bezpośrednio w prawo do obrony.

### W praktyce

Weryfikacja uprawnień następuje na podstawie list prowadzonych przez samorządy zawodowe, a nie na podstawie oświadczenia samej osoby. Ograniczenie dotyczy funkcji obrońcy, więc nie wyklucza korzystania z pomocy innych osób w innych rolach procesowych, jeżeli ustawa taką rolę przewiduje.

Art. 15 ustawy o obronie Ojczyzny określa strukturę i skład Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, wskazując na różnorodność ich komponentów oraz zasady ich funkcjonowania w różnych stanach gotowości obronnej państwa.

#### 1. Struktura Sił Zbrojnych

W skład Sił Zbrojnych wchodzą następujące rodzaje wojsk:
- Wojska Lądowe,
- Siły Powietrzne,
- Marynarka Wojenna,
- Wojska Specjalne,
- Wojska Obrony Terytorialnej.

Każdy z tych rodzajów wojsk pełni specyficzne funkcje i zadania, które są kluczowe dla zapewnienia kompleksowej obrony państwa. Wojska Lądowe odpowiadają za operacje na lądzie, Siły Powietrzne za działania w przestrzeni powietrznej, Marynarka Wojenna za operacje morskie, Wojska Specjalne za operacje specjalne, a Wojska Obrony Terytorialnej za obronę terytorialną kraju.

#### 2. Dowództwo Sił Zbrojnych

Dowódcami rodzajów Sił Zbrojnych są:
- Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych,
- Dowódca Operacyjny Rodzajów Sił Zbrojnych,
- Dowódca Wojsk Obrony Terytorialnej.

Dowódca Generalny odpowiada za ogólne dowodzenie i koordynację działań wszystkich rodzajów wojsk, Dowódca Operacyjny za operacyjne dowodzenie w czasie działań bojowych, a Dowódca Wojsk Obrony Terytorialnej za dowodzenie Wojskami Obrony Terytorialnej.

#### 3. Wyodrębnione służby i komponenty

W skład Sił Zbrojnych wchodzą również:
- Żandarmeria Wojskowa jako wyodrębniona i wyspecjalizowana służba,
- Wojska Obrony Cyberprzestrzeni jako specjalistyczny komponent odpowiedzialny za działania w cyberprzestrzeni.

Żandarmeria Wojskowa pełni funkcje porządkowe i policyjne w ramach Sił Zbrojnych, natomiast Wojska Obrony Cyberprzestrzeni zajmują się ochroną i obroną zasobów cyberprzestrzeni, co jest szczególnie istotne w dobie rosnących zagrożeń cybernetycznych.

#### 4. Mobilizacja i stan wojny

W przypadku ogłoszenia powszechnej lub częściowej mobilizacji oraz w czasie wojny, Służba Kontrwywiadu Wojskowego i Służba Wywiadu Wojskowego stają się z mocy prawa częścią Sił Zbrojnych. Minister Obrony Narodowej określa tryb i sposób przygotowania tych służb do włączenia w skład Sił Zbrojnych, co ma na celu zapewnienie sprawnego i efektywnego włączenia tych służb w struktury wojskowe.

#### 5. Znaczenie regulacji

Art. 15 ustawy o obronie Ojczyzny jest kluczowy dla zrozumienia struktury i organizacji Sił Zbrojnych RP. Precyzyjne określenie rodzajów wojsk, ich dowództwa oraz dodatkowych komponentów i służb, a także zasady ich mobilizacji i funkcjonowania w czasie wojny, zapewnia jasność i przejrzystość w zakresie obronności państwa. Regulacja ta jest fundamentem dla skutecznego planowania i realizacji działań obronnych, zarówno w czasie pokoju, jak i w sytuacjach kryzysowych.

o obronie Ojczyzny

Artykuł należy do części nowelizacyjnej aktu i nie reguluje niczego samodzielnie. Działa wyłącznie na tekst ustawy o opłacie skarbowej, a wykaz wprowadzonych zmian jest w komentowanym fragmencie pominięty.

### Najważniejsze punkty

- Adresatem przepisu jest tekst ustawy o opłacie skarbowej, a nie obywatel ani organ stosujący prawo - z samego artykułu nie wynika żaden obowiązek ani uprawnienie.
- Zmiana obejmuje wykaz poprawek do aktu zmienianego, wyliczonych w akcie nowelizującym.
- Treść wprowadzonych zmian nie jest w tym miejscu odtworzona, więc z komentowanego fragmentu nie da się odczytać, na czym polegały.
- Skutek nastąpił jednorazowo, wraz z wejściem przepisu w życie: brzmienie aktu zmienianego zostało wtedy przeredagowane.
- Stan prawny odczytuje się z aktualnego brzmienia ustawy o opłacie skarbowej, a nie z tego artykułu.

### W praktyce

Przy ustalaniu stanu prawnego nie szuka się rozwiązania w tym artykule, lecz w obowiązującym brzmieniu ustawy o opłacie skarbowej. Komentowany przepis pozwala jedynie ustalić, że to ten akt ingerował w treść aktu zmienianego.

Prawo geodezyjne i kartograficzne

Przepis wskazuje preferowaną kolejność postępowania dowodowego. W pierwszej kolejności powinny być, o ile jest to możliwe, przeprowadzane dowody mające poprzeć zarzut, a dopiero po nich dowody służące obronie. Chodzi więc o organizację czynności związanych z dowodami, a nie o przesądzenie, że każdy zarzut jest zasadny. Sformułowanie „w miarę możliwości” oznacza, że wskazana kolejność może nie zostać zachowana, gdy przeprowadzenie dowodów w takim układzie nie jest możliwe.

w sprawie działania organów orzekających w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych oraz organów właściwych do wypełniania funkcji oskarżyciela

Obrona

Obrona w przepisach

Kodeks postępowania karnego (kpk)8 przepisów

o obronie Ojczyzny2 przepisy

Prawo geodezyjne i kartograficzne1 przepis

w sprawie działania organów orzekających w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych oraz organów właściwych do wypełniania funkcji oskarżyciela1 przepis