Przepisy tego tytułu stosuje się, gdy ogłoszono upadłość podmiotu emitującego obligacje, a dla zabezpieczenia praw wynikających z tych obligacji ustanowiono zabezpieczenie na majątku emitenta. Oznacza to, że regulacja obejmuje sytuację, w której majątek emitenta został wykorzystany do zabezpieczenia praw osób posiadających obligacje. Wyjątek dotyczy emitenta obligacji przychodowych. Przepisów tego tytułu nie stosuje się do jego upadłości, jeżeli w treści obligacji emitent ograniczył swoją odpowiedzialność do kwoty przychodów albo do wartości majątku przedsięwzięcia. Ograniczenie odpowiedzialności musi więc wynikać z treści obligacji i odnosić się do jednego z tych dwóch zakresów. W takim przypadku środki przeznaczone na zaspokojenie praw obligatariuszy z obligacji przychodowych nie wchodzą do masy upadłości. Roszczenia obligatariuszy z takich obligacji nie są również zaspokajane w postępowaniu upadłościowym. Przepis wyłącza zatem zarówno objęcie tych środków masą upadłości, jak i dochodzenie tych roszczeń w ramach tego postępowania.

Prawo upadłościowe

W postępowaniu upadłościowym prawa obligatariuszy reprezentuje kurator ustanowiony przez sąd. Kuratorem może zostać także bank, z którym upadły zawarł umowę dotyczącą reprezentowania obligatariuszy wobec emitenta. Oznacza to, że co do zasady obligatariusze nie muszą samodzielnie podejmować czynności związanych z udziałem w postępowaniu, ponieważ wykonuje je wyznaczony kurator. Obligatariusze mogą jednak działać osobiście albo przez pełnomocnika. Jest to możliwe tylko wtedy, gdy zostaną dopuszczeni do udziału w postępowaniu przez sędziego-komisarza. Aby uzyskać dopuszczenie, muszą wykazać, że przysługują im prawa z obligacji. Dopiero po takim wykazaniu mogą uczestniczyć w postępowaniu osobiście lub za pośrednictwem pełnomocnika. Kuratora nie ustanawia się, jeżeli dla zabezpieczenia praw z obligacji ustanowiono hipotekę na majątku emitenta. W takim przypadku prawa i obowiązki obligatariuszy w postępowaniu upadłościowym wykonuje administrator hipoteki. Przepis wskazuje, że chodzi o administratora hipoteki określonego w przepisach ustawy o obligacjach.

Kurator zgłasza do masy upadłości określone kwoty związane z obligacjami. W przypadku obligacji, których termin płatności przypadał przed dniem ogłoszenia upadłości, należy wskazać ogólną sumę nominalną tych obligacji, o ile do dnia ogłoszenia upadłości nie zostały umorzone. Zgłoszeniu podlega także ogólna suma niezapłaconych odsetek od tych obligacji. Osobno należy ująć ogólną sumę obligacji oraz odsetek, których termin płatności przypada po dniu ogłoszenia upadłości. Przepis rozróżnia więc kwoty dotyczące świadczeń, których termin płatności już upłynął przed ogłoszeniem upadłości, oraz kwoty związane ze świadczeniami płatnymi później. W zgłoszeniu kurator musi również wymienić składniki majątku emitenta, na których ustanowiono zabezpieczenie praw obligatariuszy. Oznacza to konieczność wskazania konkretnych elementów majątku emitenta objętych takim zabezpieczeniem. Wszystkie te informacje powinny znaleźć się w zgłoszeniu kierowanym do masy upadłości.

Majątek stanowiący przedmiot zabezpieczenia praw z obligacji tworzy osobną masę upadłości. Jest ona przeznaczona na zaspokojenie praw obligatariuszy, czyli osób uprawnionych z obligacji. Oznacza to, że przepis wyodrębnia ten majątek i wskazuje jego przeznaczenie w postępowaniu upadłościowym. Służy on zaspokojeniu praw obligatariuszy, a nie ogólnie wszystkich wierzycieli. Likwidację osobnej masy upadłości przeprowadza syndyk, ale jego działania odbywają się z udziałem kuratora. Kurator uczestniczy więc w czynnościach związanych z likwidacją tego majątku. Przepis nie określa szczegółowo formy tego udziału, wskazuje jednak, że likwidacja nie jest prowadzona wyłącznie przez syndyka. Szczególna zasada dotyczy sprzedaży z wolnej ręki mienia należącego do osobnej masy upadłości. Jeżeli na taką sprzedaż zgodę wyrazi rada wierzycieli albo sędzia-komisarz, sama zgoda jednego z tych podmiotów nie wystarcza. Sprzedaż wymaga dodatkowo zgody kuratora. Oznacza to, że kurator musi zaakceptować taką transakcję, aby mogła zostać przeprowadzona.

Przepis dotyczy sytuacji, w której osobna masa upadłości nie wystarcza, aby w pełni zaspokoić należności obligatariuszy. Chodzi o przypadek, gdy środki znajdujące się w tej masie są zbyt małe, by pokryć całość należnych im kwot. Pełne zaspokojenie oznacza uregulowanie należności w całości. Jeżeli jest to niemożliwe, pozostaje niezaspokojona część należności. Niezaspokojone należności obligatariuszy podlegają zaspokojeniu z funduszu masy upadłości. Oznacza to, że brakująca część nie pozostaje bez źródła zaspokojenia, lecz może być pokryta ze wskazanego funduszu. Przepis nie określa w tym miejscu szczegółowego sposobu obliczania należności ani kolejności wykonywania poszczególnych czynności. Wprowadza natomiast zasadę, zgodnie z którą niewystarczalność osobnej masy upadłości powoduje sięgnięcie do funduszu masy upadłości w zakresie należności, których nie udało się zaspokoić.

Obligatariusz

Obligatariusz w przepisach

Prawo upadłościowe5 przepisów