Art. 81 Kodeksu postępowania karnego (k.p.k.) reguluje kwestie związane z wyznaczaniem obrońcy z urzędu w sytuacjach, gdy oskarżony nie ma obrońcy z wyboru, a jego obecność jest obligatoryjna zgodnie z przepisami art. 78 § 1 lub 1a, art. 79 § 1 i 2 oraz art. 80 k.p.k.

### Komentarz do Art. 81 k.p.k.

#### 1. Obowiązek wyznaczenia obrońcy z urzędu
Przepis ten nakłada na prezesa lub referendarza sądowego obowiązek wyznaczenia obrońcy z urzędu, gdy oskarżony nie ma obrońcy z wyboru, a jego obecność jest wymagana przez przepisy prawa. Dotyczy to sytuacji określonych w:
- Art. 78 § 1 i 1a k.p.k. - dotyczących przypadków, gdy obrona jest obligatoryjna ze względu na wiek, stan zdrowia psychicznego lub inne okoliczności.
- Art. 79 § 1 i 2 k.p.k. - dotyczących obrony obligatoryjnej w postępowaniach przed sądem okręgowym jako sądem pierwszej instancji oraz w postępowaniach apelacyjnych.
- Art. 80 k.p.k. - dotyczących obrony obligatoryjnej w postępowaniach przed Sądem Najwyższym.

#### 2. Środki zaskarżenia
Przepis przewiduje możliwość złożenia zażalenia na zarządzenie prezesa sądu o odmowie wyznaczenia obrońcy. Zażalenie to przysługuje do sądu właściwego do rozpoznania sprawy. W przypadku postanowienia sądu o odmowie wyznaczenia obrońcy, zażalenie przysługuje do innego równorzędnego składu tego sądu. Jest to istotne zabezpieczenie praw oskarżonego, umożliwiające weryfikację decyzji odmownych przez inny skład sędziowski.

#### 3. Ponowny wniosek o wyznaczenie obrońcy
Przepis stanowi, że ponowny wniosek o wyznaczenie obrońcy, oparty na tych samych okolicznościach, pozostawia się bez rozpoznania. Ma to na celu zapobieżenie nadużywaniu prawa do składania wniosków w oparciu o te same przesłanki, co mogłoby prowadzić do przewlekłości postępowania.

#### 4. Zmiana obrońcy
Na uzasadniony wniosek oskarżonego lub jego obrońcy, prezes lub referendarz sądowy może wyznaczyć nowego obrońcę w miejsce dotychczasowego. Przepis ten daje możliwość zmiany obrońcy z urzędu w sytuacjach, gdy istnieją uzasadnione powody, takie jak brak zaufania do dotychczasowego obrońcy, konflikt interesów czy inne okoliczności utrudniające skuteczną obronę.

### Podsumowanie
Art. 81 k.p.k. stanowi istotny element gwarancji procesowych oskarżonego, zapewniając mu prawo do obrony w sytuacjach, gdy jest ona obligatoryjna. Przepis ten precyzyjnie reguluje procedurę wyznaczania obrońcy z urzędu oraz środki zaskarżenia decyzji odmownych, co ma na celu ochronę praw oskarżonego i zapewnienie rzetelnego procesu.

Kodeks postępowania karnego (kpk)

Art. 78 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia (k.p.w.) reguluje sytuację, w której obwiniony lub jego obrońca wypowiada stosunek obrończy po rozpoczęciu rozprawy. Przepis ten ma na celu zapewnienie obwinionemu prawa do obrony, jednocześnie umożliwiając sądowi kontynuowanie postępowania w sposób sprawiedliwy i efektywny.

1. **Wypowiedzenie stosunku obrończego**:
   - Gdy obwiniony lub jego obrońca wypowiada stosunek obrończy, sąd musi rozważyć, czy obwiniony musi mieć obrońcę w danej sprawie. Jeśli nie ma takiego obowiązku, sąd na uzasadniony wniosek obwinionego zakreśla termin do ustanowienia nowego obrońcy.
   - Uzasadniony wniosek oznacza, że obwiniony musi przedstawić powody, dla których potrzebuje czasu na znalezienie nowego obrońcy. Sąd ocenia, czy te powody są wystarczające.

2. **Przerwanie lub odroczenie rozprawy**:
   - Sąd może przerwać lub odroczyć rozprawę, aby obwiniony mógł ustanowić nowego obrońcę. Decyzja ta zależy od okoliczności sprawy i konieczności zapewnienia obwinionemu prawa do obrony.
   - Sąd musi również zdecydować, czy dotychczasowy obrońca może pełnić swoje obowiązki do czasu podjęcia obrony przez nowego obrońcę, co ma na celu uniknięcie przerwania ciągłości obrony.

3. **Bezskuteczny upływ terminu**:
   - Jeśli obwiniony nie ustanowi nowego obrońcy w zakreślonym terminie, sąd może kontynuować rozprawę bez udziału obrońcy. Jest to istotne, aby nie doszło do nieuzasadnionego przedłużania postępowania.

4. **Obwiniony musi mieć obrońcę**:
   - W sprawach, w których obwiniony musi mieć obrońcę (np. ze względu na charakter zarzucanego czynu lub stan zdrowia psychicznego obwinionego) lub korzysta z obrońcy z urzędu, stosuje się odpowiednio art. 378 Kodeksu postępowania karnego (k.p.k.).
   - Art. 378 k.p.k. przewiduje, że w przypadku braku obrońcy z wyboru, sąd wyznacza obrońcę z urzędu, co zapewnia ciągłość obrony i ochronę praw obwinionego.

Podsumowując, Art. 78 k.p.w. jest przepisem, który balansuje między prawem obwinionego do obrony a potrzebą sprawnego prowadzenia postępowania. Sąd ma obowiązek zapewnić obwinionemu możliwość ustanowienia nowego obrońcy, ale jednocześnie musi dbać o to, aby postępowanie nie było nieuzasadnienie przedłużane. W przypadkach, gdy obwiniony musi mieć obrońcę, przepisy k.p.k. zapewniają dodatkowe mechanizmy ochrony jego praw.

Nowy obrońca

Nowy obrońca w przepisach

Kodeks postępowania karnego (kpk)1 przepis

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia1 przepis