Sędziowie, wykonując swoje obowiązki, mają być niezawiśli. Oznacza to, że w sprawowaniu urzędu podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Przepis wskazuje więc dwa rodzaje aktów, którym sędzia ma podlegać. Jednocześnie nie przewiduje podległości sędziego innym źródłom lub zasadom niż te wymienione w tym przepisie. Sędziom należy zapewnić warunki pracy oraz wynagrodzenie odpowiadające godności ich urzędu i zakresowi obowiązków. Warunki pracy powinny zatem uwzględniać charakter wykonywanej funkcji, a wynagrodzenie powinno pozostawać w związku zarówno z godnością urzędu, jak i zakresem zadań sędziego. Przepis nie określa jednak szczegółowo, jakie warunki pracy ani jaka wysokość wynagrodzenia spełniają te wymagania. Artykuł wprowadza także ograniczenia dotyczące aktywności sędziego. Sędzia nie może należeć do partii politycznej ani do związku zawodowego. Nie może również prowadzić takiej działalności publicznej, której nie da się pogodzić z zasadami niezależności sądów i niezawisłości sędziów. Zakaz ten dotyczy więc działalności publicznej sprzecznej z tymi zasadami. Przepis nie rozwija katalogu takich działań, lecz wskazuje kryterium, według którego należy oceniać ich zgodność z funkcją sędziego.

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Trybunał Stanu tworzą: przewodniczący, dwóch zastępców przewodniczącego oraz 16 członków. Członków wybiera Sejm. Osoby te muszą pochodzić spoza grona posłów i senatorów, czyli nie mogą być jednocześnie posłami ani senatorami. Są wybierane na czas kadencji Sejmu. Przewodniczącym Trybunału Stanu jest Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego. Oznacza to, że funkcja przewodniczącego jest związana z pełnieniem tego stanowiska. Zastępcy przewodniczącego oraz co najmniej połowa członków Trybunału Stanu powinni mieć kwalifikacje wymagane do zajmowania stanowiska sędziego. Przepis określa także sposób wykonywania funkcji przez członków Trybunału Stanu. W sprawowaniu funkcji sędziego Trybunału Stanu są oni niezawiśli. Oznacza to, że w tym zakresie podlegają wyłącznie Konstytucji oraz ustawom.

Przepis określa pozycję Rzecznika Praw Obywatelskich w jego działalności. Rzecznik jest niezawisły, co oznacza, że przepis przyznaje mu szczególną samodzielność w wykonywaniu tej działalności. Jednocześnie jest niezależny od innych organów państwowych. Oznacza to, że żaden z tych organów nie jest wskazany jako podmiot, od którego Rzecznik ma być zależny. Przepis wskazuje również, przed kim Rzecznik odpowiada. Jest to Sejm, a odpowiedzialność ta ma charakter wyłączny, ponieważ przepis stanowi, że Rzecznik odpowiada jedynie przed Sejmem. Nie oznacza to jednak, że sam przepis opisuje szczegółowy sposób tej odpowiedzialności. Odsyła w tym zakresie do zasad określonych w ustawie. W rezultacie przepis łączy dwa elementy. Z jednej strony zapewnia Rzecznikowi niezawisłość i niezależność od innych organów państwowych, a z drugiej wskazuje Sejm jako organ, przed którym Rzecznik odpowiada. Szczegółowe zasady tej odpowiedzialności nie wynikają z przytoczonego przepisu, lecz mają być określone w ustawie.

Każdy ma prawo, aby jego sprawa została rozpatrzona przez sąd. Postępowanie powinno być sprawiedliwe i jawne, a sąd właściwy, niezależny, bezstronny oraz niezawisły. Oznacza to, że sprawę powinien rozpoznawać sąd odpowiedni do jej rozpatrzenia, działający samodzielnie, bezstronnie i niezależnie od wpływów, a osoby uczestniczące w rozstrzyganiu nie powinny opowiadać się po żadnej ze stron. Rozpatrzenie sprawy powinno nastąpić bez nieuzasadnionej zwłoki. Przepis nie wskazuje konkretnego terminu, ale wyklucza nieusprawiedliwione przedłużanie postępowania. Co do zasady rozprawa jest jawna, czyli dostępna publicznie. Jawność może jednak zostać wyłączona, gdy przemawia za tym moralność, bezpieczeństwo państwa lub porządek publiczny. Takie ograniczenie jest również możliwe ze względu na ochronę życia prywatnego stron albo inny ważny interes prywatny. Nawet jeśli jawność rozprawy zostanie wyłączona, wyrok jest ogłaszany publicznie. Przepis gwarantuje więc nie tylko dostęp do sądu, lecz także określa podstawowe cechy postępowania i sądu, który rozpatruje sprawę. Obejmuje to sprawiedliwość i jawność postępowania, jego przeprowadzenie bez nieuzasadnionej zwłoki oraz publiczne ogłoszenie wyroku.

Przepis gwarantuje, że osoby zasiadające w Sądzie Dyscyplinarnym podejmują rozstrzygnięcia samodzielnie i bez podporządkowania innym osobom lub instytucjom. Przy wykonywaniu tej funkcji powinny kierować się wyłącznie ustawami oraz zasadami etyki zawodowej. Oznacza to, że ich swoboda nie jest nieograniczona: muszą przestrzegać obowiązujących przepisów i reguł etycznych, ale nie mogą być uzależniane od pozaprawnych poleceń ani nacisków.

o doradztwie podatkowym

Przepis gwarantuje, że członkowie sądów lekarsko-weterynaryjnych zachowują niezawisłość wtedy, gdy rozstrzygają sprawy. Oznacza to, że przy orzekaniu są związani wyłącznie ustawami oraz obowiązującymi zasadami etyki i deontologii weterynaryjnej. Nie wskazano tu innych podstaw, którym mieliby podlegać w tym zakresie. Zasada odnosi się do samego orzekania, a nie ogólnie do wszystkich działań członków sądu.

Niezawisłość

Niezawisłość w przepisach

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej4 przepisy

o doradztwie podatkowym1 przepis

o zawodzie lekarza weterynarii i izbach lekarsko-weterynaryjnych1 przepis