Niewystandaryzowane instrumenty pochodne

Niewystandaryzowane instrumenty pochodne to szczególna kategoria instrumentów pochodnych wyróżniona w ustawie „o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi”. Chodzi o takie instrumenty, które nie są zawierane ani kupowane w obrocie zorganizowanym, lecz powstają w relacji bezpośredniej między stronami, poza takim rynkiem. Ich warunki nie muszą być z góry ustalone według jednolitego wzorca. Mogą zostać uzgodnione indywidualnie, a więc podlegać negocjacjom między uczestnikami transakcji.

O zakwalifikowaniu instrumentu do tej kategorii decydują łącznie dwa elementy:

• instrument ma charakter pochodny, czyli należy do grupy umów lub praw, których konstrukcja i wartość są związane z określonym instrumentem, składnikiem majątku, wskaźnikiem albo inną wielkością odniesienia;
• jest przedmiotem obrotu poza rynkiem zorganizowanym, a jego treść jest ustalana lub może być ustalana w drodze uzgodnień stron.

Drugi element odróżnia te instrumenty od kontraktów o ujednoliconych warunkach, zawieranych w ramach rynku działającego według określonych, wspólnych zasad. Nie oznacza przy tym, że strony zawsze faktycznie zmieniają warunki umowy. Wystarczy, że charakter instrumentu i sposób jego zawarcia pozwalają na negocjowanie jego treści.

W ustawie definicja służy wyodrębnieniu instrumentów, które mogą być traktowane inaczej niż instrumenty pochodne znajdujące się w obrocie zorganizowanym. Ma znaczenie przy ustalaniu, jakie aktywa lub transakcje mieszczą się w zakresie regulacji dotyczących działalności funduszy inwestycyjnych i alternatywnych funduszy inwestycyjnych. W praktyce pozwala ocenić, czy konkretny kontrakt zawarty bezpośrednio przez strony, z warunkami dostosowanymi do ich potrzeb, należy do kategorii niewystandaryzowanych instrumentów pochodnych. Sama nazwa wskazuje więc przede wszystkim na brak rynkowej standaryzacji i możliwość indywidualnego kształtowania treści instrumentu.