Przepis wyjaśnia, czego dotyczy cała ustawa. Jej przedmiotem są nieuczciwe praktyki rynkowe związane z działalnością gospodarczą lub zawodową, a także zasady przeciwdziałania takim działaniom. Ustawa ma służyć ochronie konsumentów oraz interesowi publicznemu. Oznacza to, że określa nie tylko, jakie praktyki uznaje się za nieuczciwe, lecz także jak należy im przeciwdziałać w tych dwóch interesach.

o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym

Przepis uznaje za nieuczciwą praktykę rynkową samo prowadzenie działalności w formie systemu konsorcyjnego. Tak samo traktuje organizowanie grupy, w której uczestniczą konsumenci, jeżeli jej celem jest finansowanie zakupu w takim systemie. Oznacza to, że zakaz obejmuje zarówno działanie w ramach systemu konsorcyjnego, jak i tworzenie grup konsumentów służących finansowaniu zakupu w tej formule.

Jeżeli przedsiębiorca dopuścił się nieuczciwej praktyki rynkowej, konsument może wystąpić z określonymi żądaniami, gdy jego interes został przez tę praktykę zagrożony albo naruszony. Może domagać się zaprzestania takiej praktyki oraz usunięcia jej skutków. Może również żądać, aby przedsiębiorca złożył oświadczenie o odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Oświadczenie może być złożone jeden raz albo wielokrotnie. Konsument może także żądać obniżenia ceny. Przepis pozwala mu ponadto domagać się naprawienia wyrządzonej szkody na zasadach ogólnych. Jako przykład wskazano żądanie unieważnienia umowy połączone z obowiązkiem wzajemnego zwrotu świadczeń. Konsument może również żądać zwrotu przez przedsiębiorcę kosztów związanych z nabyciem produktu. Kolejnym możliwym żądaniem jest zasądzenie odpowiedniej sumy pieniężnej na określony cel społeczny związany ze wspieraniem kultury polskiej, ochroną dziedzictwa narodowego albo ochroną konsumentów. Nie wszystkie wymienione roszczenia mogą być zgłaszane przez inne podmioty. Z żądaniem zaniechania nieuczciwej praktyki, złożenia odpowiedniego oświadczenia oraz naprawienia szkody mogą wystąpić także Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Finansowy, krajowa lub regionalna organizacja, której celem statutowym jest ochrona interesów konsumentów, a także powiatowy albo miejski rzecznik konsumentów.

Jeżeli przedsiębiorcy zarzuca się stosowanie praktyki rynkowej wprowadzającej w błąd, to on musi wykazać, że praktyka nie jest nieuczciwa. Nie wystarczy samo zaprzeczenie zarzutowi. Przedsiębiorca powinien przedstawić dowody pozwalające ocenić, że zakwestionowane działanie nie stanowi nieuczciwej praktyki wprowadzającej w błąd. Przepis wskazuje więc, że ciężar dowodu spoczywa na przedsiębiorcy, któremu zarzucono takie działanie.

Roszczenia wskazane w tym przepisie przedawniają się po upływie trzech lat. Termin ten należy liczyć osobno dla każdego naruszenia, a nie łącznie dla wszystkich zdarzeń. Oznacza to, że jeśli nieuczciwa praktyka rynkowa wystąpiła więcej niż raz, każde naruszenie ma własny bieg przedawnienia i własny trzyletni termin. Przepis obejmuje tylko roszczenia wymienione w określonych punktach art. 12 ust. 1.

Przepis ustanawia ogólną zasadę, że stosowanie nieuczciwych praktyk rynkowych jest niedopuszczalne. Obejmuje więc sam fakt wykorzystywania takich praktyk w działalności rynkowej. Norma nie wyjaśnia w tym miejscu, jakie zachowania należy uznać za nieuczciwe, ani nie przedstawia ich listy. Jej znaczenie polega na jednoznacznym wykluczeniu takich działań z legalnego obrotu. Każda praktyka, która ma charakter nieuczciwy, nie może być stosowana.

Nieuczciwa praktyka rynkowa

Nieuczciwa praktyka rynkowa w przepisach

o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym6 przepisów