Art. 40a ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne reguluje zasady odpłatności za udostępnianie materiałów z państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Przepis ten wprowadza generalną zasadę odpłatności za dostęp do tych materiałów, jednocześnie określając szereg wyjątków, w których udostępnienie danych jest nieodpłatne.

#### Zasada odpłatności

Zgodnie z art. 40a, organy prowadzące państwowy zasób geodezyjny i kartograficzny udostępniają materiały zasobu odpłatnie. Oznacza to, że za dostęp do danych geodezyjnych i kartograficznych, co do zasady, pobierana jest opłata. Jest to zgodne z polityką państwa, która zakłada, że koszty związane z utrzymaniem i aktualizacją zasobów geodezyjnych i kartograficznych powinny być częściowo pokrywane przez użytkowników tych danych.

#### Wyjątki od zasady odpłatności

Art. 40a przewiduje jednak liczne wyjątki, w których udostępnianie materiałów jest nieodpłatne. Wyjątki te można podzielić na kilka kategorii:

1. **Rodzaje danych udostępnianych nieodpłatnie**:
    - Państwowy rejestr granic i powierzchni jednostek podziałów terytorialnych kraju.
    - Państwowy rejestr nazw geograficznych.
    - Baza danych obiektów ogólnogeograficznych o szczegółowości zapewniającej tworzenie standardowych opracowań kartograficznych w skalach 1:250 000 i mniejszych.
    - Numeryczny model terenu.
    - Ortofotomapa.
    - Państwowy rejestr podstawowych osnów geodezyjnych, grawimetrycznych i magnetycznych.
    - Szczegółowe osnowy geodezyjne.
    - Obiekty topograficzne o szczegółowości zapewniającej tworzenie standardowych opracowań kartograficznych w skalach 1:10 000-1:100 000.
    - Dane dotyczące działek ewidencyjnych w zakresie ich identyfikatorów i geometrii.
    - Dane dotyczące budynków w zakresie ich identyfikatorów, geometrii i rodzaju według Klasyfikacji Środków Trwałych.

2. **Cele udostępniania danych**:
    - W celach edukacyjnych.
    - W celu prowadzenia badań naukowych oraz prac rozwojowych.
    - W celu realizacji ustawowych zadań w zakresie ochrony bezpieczeństwa wewnętrznego państwa i jego porządku konstytucyjnego przez służby specjalne.
    - W celu realizacji zadań w zakresie obronności państwa przez Ministra Obrony Narodowej.

3. **Udostępnianie wykonawcom prac geodezyjnych lub kartograficznych**:
    - W przypadku prac geodezyjnych lub kartograficznych wykonywanych w celu realizacji określonych w ustawie zadań organów administracji geodezyjnej i kartograficznej lub Głównego Geodety Kraju, po podpisaniu umowy w sprawie udzielenia zamówienia publicznego.
    - W przypadku prac scaleniowych lub wymiennych realizowanych na podstawie ustawy o scalaniu i wymianie gruntów, po podpisaniu porozumienia na wykonanie takich prac.

4. **Inne przypadki**:
    - Udostępnianie danych na podstawie przepisów ustawy o infrastrukturze informacji przestrzennej oraz ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne.
    - Pierwsze udostępnienie podmiotowi władającemu siecią uzbrojenia terenu zbiorów danych powiatowej bazy GESUT, dotyczących sieci uzbrojenia terenu znajdującej się we władaniu tego podmiotu.
    - Udostępnianie materiałów zasobu w związku ze zgłoszeniem prac geodezyjnych lub kartograficznych.
    - Udostępnianie zestawień zbiorczych danych objętych ewidencją gruntów i budynków w postaci elektronicznej.
    - Udostępnianie kartograficznych opracowań specjalnych w postaci map tyflologicznych.

#### Wnioski

Art. 40a Prawa geodezyjnego i kartograficznego wprowadza zrównoważony system odpłatności za udostępnianie danych geodezyjnych i kartograficznych, jednocześnie zapewniając szeroki dostęp do tych danych w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym. Wyjątki od zasady odpłatności są precyzyjnie określone, co pozwala na transparentne i sprawiedliwe zarządzanie zasobami geodezyjnymi i kartograficznymi.

Nazwy geograficzne

Nazwy geograficzne w przepisach