Naturalna regeneracja

„Naturalna regeneracja” oznacza taki sposób odtwarzania się elementów środowiska, w którym powrót do wcześniejszego stanu albo osiągnięcie właściwego stanu ochrony następuje przede wszystkim dzięki procesom zachodzącym samoistnie. Pojęcie to zostało zdefiniowane w ustawie „o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie” i obejmuje różne sytuacje, zależnie od tego, czego dotyczy regeneracja.

W odniesieniu do gatunków chronionych chodzi o odbudowę populacji na danym terenie. Celem jest osiągnięcie stanu, w jakim populacja znajdowała się przed wystąpieniem niekorzystnego zdarzenia, albo właściwego stanu ochrony gatunku. W przypadku chronionych siedlisk przyrodniczych naturalna regeneracja polega na odtworzeniu siedliska na określonym obszarze, również do stanu początkowego lub do właściwego stanu jego ochrony.

Istotną cechą tego procesu jest jego samoistny charakter, czyli brak konieczności bezpośredniej ingerencji człowieka. Człowiek może jednak wspierać regenerację, nie zastępując całkowicie naturalnych procesów. Oznacza to, że pomoc przy odtwarzaniu gatunku lub siedliska nie wyklucza uznania danego procesu za naturalną regenerację, o ile zasadniczy przebieg odtwarzania pozostaje związany z procesami przyrodniczymi.

W odniesieniu do wód i powierzchni ziemi pojęcie to oznacza samooczyszczanie, rozumiane zgodnie z przepisem wskazanym w definicji, czyli art. 3 pkt 32d ustawy „Prawo ochrony środowiska”. W tym ujęciu nie chodzi o odbudowę populacji lub siedliska, lecz o naturalne procesy prowadzące do poprawy stanu wód albo powierzchni ziemi.

W praktyce definicja pomaga odróżnić usuwanie szkody przez samoistne procesy przyrodnicze od działań wymagających aktywnej ingerencji człowieka. Ma znaczenie przy ocenie, czy środowisko może odtworzyć się samo, czy też naturalny przebieg tego procesu powinien zostać wsparty. Tym samym wskazuje, jaki rodzaj odtworzenia może być uwzględniany przy stosowaniu przepisów o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie.