Narodowy Bank Polski

Narodowy Bank Polski (NBP) jest centralnym bankiem państwa i podstawową instytucją polskiego systemu pieniężnego. Posiada osobowość prawną, a jego działalność służy przede wszystkim utrzymaniu stabilnego poziomu cen, prowadzeniu polityki pieniężnej oraz zapewnieniu prawidłowego funkcjonowania obrotu pieniężnego i systemu bankowego.

Do najważniejszych zadań NBP należy wyłączne emitowanie pieniądza polskiego, organizowanie rozliczeń pieniężnych, zarządzanie rezerwami dewizowymi państwa oraz wykonywanie czynności związanych z obsługą finansową państwa. NBP jest także bankiem banków, co oznacza, że uczestniczy w kształtowaniu warunków funkcjonowania banków i rynku finansowego. Nie jest natomiast bankiem przeznaczonym do obsługi bieżących potrzeb osób fizycznych na takich zasadach jak banki komercyjne.

W przepisach prawa termin „Narodowy Bank Polski” może oznaczać zarówno samą instytucję, jak i czynności, wartości lub stawki ustalane albo publikowane przez NBP. Szczególne znaczenie mają jego stopy procentowe, w tym stopa redyskonta weksli i stopa depozytowa. Przepisy mogą odwoływać się do tych stawek przy określaniu oprocentowania rat należności publicznoprawnych, środków pieniężnych przechowywanych na rachunkach depozytowych lub innych zobowiązań. W niektórych przypadkach stopa stosowana do danego rozliczenia może zostać określona przez właściwy organ na zasadach przewidzianych w ustawie.

NBP publikuje również kursy walut. Kurs wskazany przez NBP może służyć do przeliczenia świadczenia wyrażonego w walucie obcej na złote, między innymi przy egzekucji z rachunku bankowego albo przy ustalaniu wysokości grzywny w określonych postępowaniach.

Znaczenie NBP występuje w wielu dziedzinach prawa, w szczególności w prawie finansów publicznych, prawie bankowym, cywilnym, podatkowym, karnym i egzekucyjnym. Przepisy mogą przewidywać prowadzenie przez NBP rachunków państwowych, wykonywanie operacji finansowych na rzecz państwa, stosowanie jego kursów walut lub naliczanie odsetek według wskazanych stóp procentowych.