Art. 755² Kodeksu postępowania cywilnego wprowadza szczególne środki zabezpieczające w sprawach dotyczących przeciwdziałania przemocy domowej. Przepis ten stanowi istotne narzędzie prawne, mające na celu ochronę osób doznających przemocy domowej poprzez możliwość przedłużenia obowiązywania nakazów i zakazów wydanych przez organy ścigania oraz dostosowanie ich do specyficznych okoliczności danej sprawy.

#### 1. Przedłużenie obowiązywania nakazów i zakazów

Sąd może przedłużyć obowiązywanie nakazów i zakazów, o których mowa w art. 15aa ust. 1 ustawy o Policji oraz art. 18a ust. 1 ustawy o Żandarmerii Wojskowej i wojskowych organach porządkowych. Przedłużenie to jest możliwe również w odniesieniu do zakazów określonych w art. 15aaa ustawy o Policji oraz art. 18aa ustawy o Żandarmerii Wojskowej. Przedłużenie obowiązywania tych środków zabezpieczających ma na celu zapewnienie ciągłości ochrony osoby doznającej przemocy domowej.

#### 2. Zmiana obszaru lub odległości

Sąd ma możliwość zmiany obszaru lub odległości od wspólnie zajmowanego mieszkania, jak również odległości określonej w metrach, na którą osoba stosująca przemoc domową nie może zbliżyć się do osoby doznającej przemocy. Jest to istotne, gdyż pozwala na dostosowanie środków zabezpieczających do specyficznych potrzeb i okoliczności danej sprawy, co zwiększa skuteczność ochrony.

#### 3. Kontrola przestrzegania nakazów i zakazów

Sąd, udzielając zabezpieczenia, określa częstotliwość sprawdzania przez Policję lub Żandarmerię Wojskową, czy orzeczone nakazy i zakazy są przestrzegane. Jest to kluczowe dla zapewnienia, że środki zabezpieczające są skutecznie egzekwowane i że osoba doznająca przemocy jest realnie chroniona.

#### 4. Bezzwłoczne rozpoznanie wniosku

Wniosek o udzielenie zabezpieczenia podlega rozpoznaniu bezzwłocznie, nie później niż w terminie trzech dni od dnia jego wpływu do sądu. Tak szybkie rozpoznanie wniosku jest niezbędne, aby zapewnić natychmiastową ochronę osobie doznającej przemocy.

#### 5. Doręczenie postanowienia i zawiadomienia

Sąd doręcza niezwłocznie odpis postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia uczestnikom postępowania, prokuratorowi oraz Policji lub Żandarmerii Wojskowej. Ponadto, sąd zawiadamia właściwy miejscowo zespół interdyscyplinarny oraz sąd opiekuńczy, jeżeli w mieszkaniu zamieszkują osoby małoletnie lub osobą doznającą przemocy jest osoba małoletnia. W przypadku zakazu wstępu na teren szkoły, placówki oświatowej, opiekuńczej lub artystycznej, lub obiektu sportowego, sąd zawiadamia odpowiednie osoby zarządzające tymi miejscami.

#### 6. Zawiadomienie innych osób odpowiedzialnych

Sąd może również zawiadomić inne osoby odpowiedzialne za miejsce, w którym zwykle lub regularnie przebywa osoba doznająca przemocy domowej, jeżeli jest to niezbędne do prawidłowego wykonania postanowienia. Jest to istotne dla zapewnienia kompleksowej ochrony osoby doznającej przemocy.

### Podsumowanie

Art. 755² Kodeksu postępowania cywilnego wprowadza kompleksowe i elastyczne środki zabezpieczające w sprawach dotyczących przemocy domowej. Przepis ten umożliwia sądowi dostosowanie środków ochrony do specyficznych okoliczności danej sprawy, co zwiększa skuteczność ochrony osób doznających przemocy. Szybkie rozpoznanie wniosku oraz ścisła kontrola przestrzegania nakazów i zakazów przez organy ścigania są kluczowe dla zapewnienia realnej ochrony.

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis pozwala policjantowi wydać nakaz i zakaz wobec osoby stosującej przemoc domową, jeżeli jej zachowanie stwarza zagrożenie dla życia lub zdrowia osoby doznającej przemocy. Taka osoba musi natychmiast opuścić wspólnie zajmowane mieszkanie oraz jego bezpośrednie otoczenie. Nie może także zbliżać się do tego mieszkania ani do jego bezpośredniego otoczenia. W nakazie i zakazie policjant określa obszar albo odległość, jakiej osoba stosująca przemoc musi przestrzegać. Zasada ta dotyczy każdego lokalu służącego zaspokajaniu bieżących potrzeb mieszkaniowych, a nie tylko lokalu określonego rodzaju. Jeżeli wobec tej osoby wydano także zakaz zbliżania, kontaktowania lub wstępu, odpowiednio stosuje się wskazane w przepisie regulacje ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej.

o Policji

Policja powinna niezwłocznie przekazać odpis wydanego nakazu i zakazu, zakazu zbliżania, zakazu kontaktowania lub zakazu wstępu zarówno osobie stosującej przemoc domową, jak i osobie jej doznającej. Jeżeli doręczenie nie jest możliwe, pismo może zostać pozostawione w jednostce Policji, a na odpowiednich drzwiach umieszcza się zawiadomienie. W zależności od tego, czy obie osoby mieszkają razem, zawiadomienie trafia na drzwi wspólnego mieszkania, mieszkania osoby stosującej przemoc albo mieszkania osoby pokrzywdzonej. W takich sytuacjach doręczenie uznaje się za dokonane z chwilą umieszczenia zawiadomienia. Przy zakazach dotyczących osoby niemieszkającej wspólnie z pokrzywdzoną Policja ma zasadniczo 24 godziny na doręczenie odpisu w miejscu jej pobytu. Odmowa przyjęcia dokumentu również oznacza skuteczne doręczenie, a policjant odnotowuje ją na oryginale. Zawiadomienie wskazuje między innymi dane osoby, wezwanie do kontaktu z Policją oraz informacje o odbiorze dokumentów i zabraniu niezbędnych rzeczy lub zwierząt. Policja przekazuje odpis prokuratorowi i zawiadamia właściwe zespoły oraz, gdy jest to wymagane, sąd opiekuńczy, szkołę, pracodawcę lub inne wskazane podmioty.

Po wydaniu nakazu i zakazu, zakazu zbliżania, zakazu kontaktowania lub zakazu wstępu policjant przekazuje osobie doznającej przemocy domowej informacje o możliwości zwrócenia się do sądu o dodatkową ochronę. Może ona obejmować między innymi nakaz opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania, zakaz zbliżania się do mieszkania lub tej osoby, zakaz kontaktowania się oraz zakaz wstępu do określonych miejsc, takich jak szkoła, miejsce pracy czy inne miejsce jej regularnego pobytu. Policjant informuje także, że wydanie tych środków nie wyłącza obowiązku wszczęcia postępowania karnego w sprawie przestępstwa ściganego z urzędu, a w jego toku mogą być stosowane środki zapobiegawcze. Osoba pokrzywdzona otrzymuje również informacje o dostępnej pomocy, w tym o właściwym ośrodku pomocy społecznej, specjalistycznym ośrodku wsparcia, całodobowym telefonie oraz podmiotach finansowanych z Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej. Jej dane mogą zostać przekazane najbliższemu takiemu podmiotowi tylko wtedy, gdy wyrazi na to zgodę. Osoba stosująca przemoc jest natomiast informowana o przekazaniu jej danych właściwemu Powiatowemu Centrum Pomocy Rodzinie, chyba że nie wyrazi zgody.

Jeżeli policjant wyda wobec osoby stosującej przemoc domową nakaz i zakaz, zakaz zbliżania, zakaz kontaktowania albo zakaz wstępu, musi ją pouczyć o przyczynach zastosowania danego środka. Oznacza to, że osoba ta powinna dowiedzieć się, dlaczego policjant wydał nakaz lub zakaz. Policjant przekazuje również informacje o tym, czy można złożyć zażalenie, oraz wyjaśnia, w jaki sposób to zrobić. Dodatkowy obowiązek informacyjny dotyczy sytuacji, gdy wydano nakaz i zakaz. W takim przypadku policjant przekazuje także dane teleadresowe właściwych miejscowo placówek zapewniających miejsca noclegowe. Informuje ponadto o placówkach prowadzących programy korekcyjno-edukacyjne albo programy psychologiczno-terapeutyczne dla osób stosujących przemoc domową. Przepis nakazuje przekazanie tych informacji, ale nie określa w tym miejscu innych obowiązków związanych z udziałem w takich programach.

W czasie obowiązywania nakazu i zakazu, zakazu zbliżania, zakazu kontaktowania albo zakazu wstępu Policja musi sprawdzić, czy dana osoba przestrzega nałożonego środka. Takie sprawdzenie powinno odbyć się co najmniej trzy razy. Pierwsza kontrola ma nastąpić następnego dnia po wydaniu nakazu lub zakazu. Jeżeli Policja stwierdzi naruszenie, podejmuje niezbędne czynności, choć przepis nie określa ich rodzaju. Obowiązek sprawdzania dotyczy także sytuacji, w której sąd udzielił zabezpieczenia w sprawie związanej z przeciwdziałaniem przemocy domowej. Policja podejmuje wtedy czynności kontrolne na podstawie postanowienia sądu. Zasada ta obejmuje również postanowienie przedłużające okres obowiązywania nakazu i zakazu, zakazu zbliżania, zakazu kontaktowania albo zakazu wstępu. Przepis wskazuje więc zarówno minimalną częstotliwość kontroli, jak i moment rozpoczęcia pierwszej z nich.

Nakaz i zakaz, a także zakaz zbliżania, kontaktowania lub wstępu, obowiązują co do zasady przez 14 dni od wydania. Dnia wydania nie wlicza się do tego terminu, więc jego bieg rozpoczyna się następnego dnia. Po upływie 14 dni środki tracą moc, chyba że sąd udzielił zabezpieczenia, które je przedłużyło. W takim przypadku obowiązują przez okres wynikający z tego zabezpieczenia. Środki tracą moc także wtedy, gdy po ich wydaniu wobec osoby stosującej przemoc domową zastosowano tymczasowe aresztowanie. O takim zdarzeniu prokurator musi niezwłocznie zawiadomić osobę doznającą przemocy domowej oraz właściwą jednostkę organizacyjną Policji. Przepis przewiduje więc dwa odrębne powody wygaśnięcia środków: upływ 14 dni bez ich sądowego przedłużenia albo zastosowanie tymczasowego aresztowania.

Nakaz i zakaz

Nakaz i zakaz w przepisach

Kodeks postępowania cywilnego1 przepis

o Policji6 przepisów