Najniższa emerytura

„Najniższa emerytura” to ustawowo określona kwota referencyjna, której wysokość wynika z zasad przewidzianych w przepisach o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Definicja tego pojęcia znajduje się między innymi w ustawie o weteranach działań poza granicami państwa.

Nie chodzi o kwotę ustalaną doraźnie przez organ stosujący przepisy ani o indywidualne świadczenie konkretnej osoby. Wysokość najniższej emerytury jest ogłaszana przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w „Monitorze Polskim”, na podstawie wskazanego przepisu ustawy emerytalnej. Ustawa określa również moment, od którego ogłoszona kwota ma zastosowanie. Jest nim pierwszy dzień miesiąca następującego po miesiącu publikacji obwieszczenia.

W praktyce pojęcie pełni funkcję wspólnego punktu odniesienia przy ustalaniu wysokości świadczeń, limitów lub innych wartości zależnych od najniższej emerytury. Dzięki temu przepisy mogą odwoływać się do jednej, urzędowo ogłaszanej kwoty, zamiast każdorazowo wskazywać jej wysokość. Zmiana tej kwoty może więc wpływać na stosowanie przepisów, które posługują się nią jako minimalnym poziomem, ograniczeniem albo podstawą wyliczenia. Znaczenie ma przy tym nie tylko samo ogłoszenie, lecz także określony w definicji termin rozpoczęcia obowiązywania nowej wartości.

Pojęcie to występuje również w innych dziedzinach prawa. Może służyć między innymi do określania minimalnej wysokości zabezpieczenia świadczeń związanych z naprawieniem szkody, ustalania poziomu lub zmian emerytur i rent wojskowych, a także waloryzacji rent strukturalnych w rolnictwie. Jest także wykorzystywane przy ustalaniu wysokości niektórych form pomocy z funduszu socjalnego dla emerytów i rencistów wojskowych. W każdym z tych przypadków należy sprawdzić przepis, który wskazuje, jaką rolę najniższa emerytura odgrywa w danym mechanizmie.