Nagroda pieniężna

Nagroda pieniężna to świadczenie wypłacane w pieniądzu jako forma wyróżnienia za określone zachowanie, osiągnięcie, zasługę albo dokonanie o znaczeniu społecznym. W polskim prawie termin ten nie ma jednej, uniwersalnej definicji. Jego znaczenie wynika z przepisów regulujących daną dziedzinę, które określają przesłanki przyznania nagrody, właściwy organ, sposób ustalenia jej wysokości oraz termin wypłaty.

Nagroda pieniężna ma co do zasady charakter uznaniowy i motywacyjny. Nie jest wynagrodzeniem za pracę, odszkodowaniem ani świadczeniem przyznawanym w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb, chociaż przepisy szczególne mogą łączyć jej przyznanie z określonym statusem osoby uprawnionej lub z wykonaniem konkretnych obowiązków. Może stanowić samodzielną formę wyróżnienia albo jeden z kilku rodzajów nagród, obok pochwały, nagrody rzeczowej, zezwolenia lub urlopu nagrodowego.

Występuje między innymi w następujących obszarach:

• w prawie karnym wykonawczym, jako nagroda dla osoby pozbawionej wolności albo tymczasowo aresztowanej, w szczególności za przestrzeganie porządku i właściwe zachowanie;
• w przepisach dotyczących obrony Ojczyzny, jako forma wyróżnienia żołnierza;
• w regulacjach dotyczących Państwowej Straży Pożarnej, gdzie może być przyznawana ze środków przeznaczonych na nagrody i zapomogi;
• w systemie wspierania rodziny i pieczy zastępczej, za wyjątkowe lub nowatorskie rozwiązania;
• w przepisach o ochronie zabytków i materiałów archiwalnych, za ich znalezienie lub odkrycie.

W przypadku wspólnego znalezienia albo odkrycia przedmiotu nagroda może podlegać podziałowi między uprawnione osoby. Przepisy mogą również przewidywać przyznanie dyplomu zamiast świadczenia pieniężnego oraz prowadzenie wykazu przyznanych nagród. W prawie referendalnym nagrody o znacznej wartości mogą być objęte ograniczeniami, jeżeli ich oferowanie lub organizowanie konkursów z nagrodami mogłoby wpływać na przebieg kampanii. W praktyce nagroda pieniężna pełni więc funkcję uznania i zachęty, a jej przyznanie zawsze wymaga oparcia w odpowiedniej podstawie prawnej.