Nadzór sentinel

Nadzór sentinel to szczególna, wybiórcza forma nadzoru epidemiologicznego uregulowana w ustawie „o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi”. Polega na tym, że obserwacją i przekazywaniem informacji istotnych z punktu widzenia występowania zakażeń lub chorób zakaźnych zajmuje się określony podmiot albo grupa podmiotów, a działania te pozostają związane z ich podstawową działalnością.

Najważniejsze elementy tego pojęcia to:

• wybiórczy charakter, czyli ograniczenie nadzoru do wybranych podmiotów, a nie objęcie nim wszystkich podmiotów lub całej populacji;
• przedmiot nadzoru, którym jest sytuacja epidemiologiczna, w szczególności informacje dotyczące zakażeń i chorób zakaźnych;
• wyznaczenie podmiotu lub zespołu podmiotów, odpowiedzialnych za prowadzenie obserwacji w określonym zakresie;
• powiązanie z podstawową działalnością, co oznacza, że nadzór jest wykonywany w ramach obszaru, którym dany podmiot zajmuje się na co dzień, a nie jako całkowicie odrębne zadanie.

W praktyce nadzór sentinel służy skoncentrowaniu uwagi na określonym zakresie działalności i uzyskaniu z niego użytecznych, reprezentatywnych informacji epidemiologicznych. Dzięki temu możliwe jest systematyczne śledzenie występowania wybranych zjawisk, dostrzeganie zmian oraz lepsza ocena sytuacji związanej z zakażeniami i chorobami zakaźnymi. Jego istotą nie jest powszechna kontrola, lecz celowy wybór miejsc lub podmiotów, które mogą dostarczać danych ważnych dla nadzoru epidemiologicznego.

Pojęcie ma znaczenie dla sposobu organizowania nadzoru w systemie ochrony zdrowia i zdrowia publicznego. Wskazuje, że ustawowy nadzór może być prowadzony selektywnie, przez podmioty dobrane ze względu na zakres ich podstawowej działalności. Samo określenie „sentinel” podkreśla funkcję obserwacyjną, czyli monitorowanie sytuacji przez wybrane punkty lub uczestników systemu. Terminu nie należy więc utożsamiać z każdym nadzorem epidemiologicznym, ponieważ opisuje on jego konkretną, ograniczoną i ukierunkowaną formę.