Nadzór

Nadzór w polskim prawie oznacza zorganizowane czuwanie nad działalnością osób, organów lub jednostek, połączone z możliwością sprawdzania jej przebiegu i podejmowania działań przewidzianych w przepisach. Jego celem jest zapewnienie zgodności działania z prawem, prawidłowej realizacji zadań oraz ochrony określonych interesów publicznych lub indywidualnych.

Nadzór może obejmować w szczególności:

• żądanie informacji, dokumentów i wyjaśnień,
• przeprowadzanie kontroli,
• zatwierdzanie sprawozdań lub innych czynności,
• wydawanie zaleceń i wzywanie do usunięcia uchybień,
• wstrzymywanie wykonania określonych czynności,
• stwierdzanie nieważności uchwał albo podejmowanie innych rozstrzygnięć określonych w ustawie.

Zakres nadzoru zależy od przepisów regulujących daną dziedzinę. Nadzór administracyjny może mieć charakter hierarchiczny, gdy organ nadrzędny czuwa nad działalnością organu lub jednostki podległej, albo wyspecjalizowany, gdy wykonuje go organ wyposażony w określone kompetencje wobec podmiotów pozostających poza jego strukturą. Nadzór nie zawsze oznacza możliwość wydawania poleceń dotyczących każdego działania. Organ nadzorujący może korzystać wyłącznie z uprawnień przyznanych mu przez przepisy.

Pojęcie to występuje między innymi w gospodarce nieruchomościami, gospodarce wodnej, administracji rządowej, postępowaniu mandatowym oraz wykonywaniu kary pozbawienia wolności i dozoru elektronicznego. W Prawie wodnym nadzór może obejmować kontrolę działalności Wód Polskich, gospodarki środkami publicznymi lub uchwał spółki wodnej. W Kodeksie karnym wykonawczym dotyczy między innymi wykonywania kary, widzeń w zakładzie karnym i funkcjonowania systemu dozoru elektronicznego. W regulacji dotyczącej leczenia niepłodności obejmuje rejestry, pozwolenia, kontrole ośrodków, szkolenie personelu i przestrzeganie standardów.

Nadzór należy odróżnić od samej kontroli. Kontrola polega przede wszystkim na ustaleniu stanu faktycznego i jego ocenie, natomiast nadzór może prowadzić także do zastosowania środków korygujących lub władczych. W niektórych przepisach nadzór oznacza również bieżące czuwanie nad przestrzeganiem określonych zasad, na przykład nad bezpieczeństwem lub przebiegiem widzenia.