Muzeum

Muzeum w polskim prawie jest jednostką organizacyjną, której celem jest trwała ochrona dóbr naturalnego i kulturalnego dziedzictwa ludzkości, zarówno materialnego, jak i niematerialnego. Muzeum gromadzi, kataloguje, naukowo opracowuje, przechowuje i zabezpiecza zabytki oraz inne przedmioty i materiały związane z określoną tematyką, a także udostępnia je publiczności.

Do podstawowych zadań muzeum należy również informowanie o wartościach i treściach zgromadzonych zbiorów, upowszechnianie wiedzy z zakresu historii, nauki i kultury oraz kształtowanie wrażliwości poznawczej i estetycznej. Zadania te są realizowane między innymi przez wystawy, działalność edukacyjną, badania naukowe, publikacje i udostępnianie zbiorów.

Muzeum może być poświęcone jednej dziedzinie albo wielu dziedzinom. Może także obejmować swoją działalnością twory natury. W zależności od podmiotu, który je utworzył lub prowadzi, występują w szczególności muzea państwowe, samorządowe i prowadzone przez inne osoby prawne lub fizyczne. Uprawnienie do tworzenia i prowadzenia muzeów może wynikać również z przepisów regulujących stosunek państwa do określonych kościołów i innych związków wyznaniowych.

Muzeum może prowadzić dodatkową działalność gospodarczą, jeżeli służy ona uzyskiwaniu środków na wykonywanie jego podstawowych zadań. W jego strukturze mogą działać kolegia doradcze, wspierające organizację działalności i opiekę nad zbiorami.

Termin „muzeum” występuje także w przepisach innych dziedzin prawa. W postępowaniu karnym i wykonawczym muzeum może być podmiotem, któremu przekazuje się określone przedmioty o wartości naukowej, artystycznej lub historycznej, w szczególności przedmioty objęte przepadkiem, z zachowaniem wymagań przewidzianych dla takiego przekazania. Nazwa muzeum pojawia się również w regulacjach dotyczących obowiązku świadczeń rzeczowych na potrzeby obrony państwa oraz w przepisach określających granice obszarów ochrony związanych z muzeami upamiętniającymi miejsca zagłady.