Młodociany

„Młodociany” to określenie osoby, której wiek powoduje zastosowanie szczególnych przepisów ochronnych, wychowawczych albo resocjalizacyjnych. Znaczenie tego terminu zależy od dziedziny prawa, dlatego nie ma jednej, uniwersalnej granicy wieku obowiązującej we wszystkich przepisach.

W prawie pracy młodocianym jest osoba, która ukończyła 15 lat, a nie ukończyła 18 lat. Może ona wykonywać pracę na szczególnych zasadach, zwłaszcza w celu przygotowania zawodowego. Przepisy określają między innymi rodzaje dopuszczalnych prac, obowiązek nauki, wymagania dotyczące umowy o pracę, wynagrodzenia oraz ochronę przed pracami zagrażającymi zdrowiu. Szczególne regulacje dotyczą także zatrudniania uczniów i organizacji praktycznej nauki zawodu.

W prawie karnym młodocianym jest sprawca, który w chwili popełnienia czynu zabronionego nie ukończył 21 lat, a w czasie orzekania w pierwszej instancji nie ukończył 24 lat. Jest to definicja odmienna od stosowanej w prawie pracy. Młody wiek sprawcy ma znaczenie przy wymiarze kary, ponieważ sąd powinien uwzględniać przede wszystkim cele wychowawcze. Wobec młodocianego możliwe jest także zastosowanie nadzwyczajnego złagodzenia kary na zasadach przewidzianych w ustawie.

W prawie karnym skarbowym termin ten wiąże się z odrębnym traktowaniem sprawcy ze względu na jego wiek, z uwzględnieniem celów wychowawczych i zapobiegawczych kary. W prawie karnym wykonawczym młodociani stanowią kategorię osadzonych, która może być uwzględniana przy kierowaniu do określonego rodzaju zakładu karnego, rozmieszczaniu skazanych oraz oddzielaniu tymczasowo aresztowanych. Ma to służyć ograniczeniu demoralizacji, zapewnieniu bezpieczeństwa i prowadzeniu właściwego oddziaływania resocjalizacyjnego.

Znaczenie terminu zawsze należy ustalać na podstawie konkretnego przepisu, ponieważ wiek wymagany dla uznania osoby za młodocianą może być różny w prawie pracy, karnym i wykonawczym.