Art. 189 ustawy o finansach publicznych reguluje kwestie związane ze zleceniem płatności w ramach programów finansowanych z różnych źródeł, w tym środków europejskich oraz krajowych. Przepis ten jest kluczowy dla prawidłowego zarządzania środkami publicznymi, szczególnie w kontekście programów współfinansowanych przez Unię Europejską oraz inne fundusze międzynarodowe.

### 1. Zakres zastosowania

Art. 189 odnosi się do zlecenia płatności dotyczących wydatków kwalifikowalnych, które są zgodne z kryteriami określonymi w różnych aktach prawnych, takich jak:
- Ustawa o zasadach prowadzenia polityki rozwoju,
- Ustawa o zasadach realizacji programów,
- Ustawa o zasadach realizacji programów 2021-2027,
- Ustawa o pomocy społecznej,
- Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) dotyczące instrumentu „Łącząc Europę”,
- Ustawy dotyczące wspierania zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego.

### 2. Procedura zlecenia płatności

Zlecenie płatności może być wystawione przez instytucję, o której mowa w art. 188 ust. 1, na podstawie pozytywnie zweryfikowanego wniosku o płatność. Instytucja ta ma również możliwość wystawienia zlecenia na płatność zaliczkową dla beneficjenta.

### 3. Konsekwencje niezłożenia wniosku o płatność

W przypadku niezłożenia wniosku o płatność na kwotę wydatków kwalifikowalnych lub niezwrócenia niewykorzystanej części zaliczki w terminie 14 dni od upływu określonego terminu, nalicza się odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Odsetki te są liczone od dnia przekazania środków do dnia złożenia wniosku o płatność lub zwrócenia niewykorzystanej części zaliczki.

### 4. Wezwanie do zapłaty odsetek

Jeżeli stwierdzone zostaną okoliczności wskazane w ust. 3, instytucja, która podpisała umowę z beneficjentem, wzywa go do zapłaty odsetek lub wyrażenia zgody na pomniejszenie kolejnych płatności. W przypadku bezskutecznego upływu terminu, instytucja zarządzająca, pośrednicząca lub wdrażająca wydaje decyzję o zapłacie odsetek, określającą kwotę środków, od których nalicza się odsetki, termin ich naliczania oraz sposób zapłaty.

### 5. Upoważnienie do wydawania decyzji

Instytucja zarządzająca lub pośrednicząca może upoważnić instytucję wdrażającą będącą jednostką sektora finansów publicznych do wydawania decyzji o zapłacie odsetek. Od decyzji tej przysługuje odwołanie do właściwej instytucji zarządzającej lub pośredniczącej.

### 6. Rozporządzenia wykonawcze

Minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego oraz minister właściwy do spraw rybołówstwa, w porozumieniu z Ministrem Finansów, określają w drodze rozporządzenia warunki i tryb udzielania oraz rozliczania zaliczek, w tym zwrotu środków pochodzących z dotacji z budżetu państwa i jednostek samorządu terytorialnego. Rozporządzenia te uwzględniają rodzaje beneficjentów oraz sposób wdrażania działań w ramach programów finansowanych z udziałem środków europejskich.

### 7. Projekty realizowane z udziałem środków międzynarodowych

Przepisy art. 189 ust. 1-4 stosuje się odpowiednio do projektów realizowanych z udziałem środków międzynarodowych, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy o finansach publicznych. Udzielenie, wypłata i rozliczenie zaliczki następuje w terminach i na warunkach określonych w umowie o dofinansowanie, z uwzględnieniem wytycznych państw darczyńców lub umów zawartych z tymi państwami.

### Podsumowanie

Art. 189 ustawy o finansach publicznych jest kompleksowym przepisem regulującym procedury związane z zleceniem płatności w ramach programów finansowanych z różnych źródeł. Przepis ten zapewnia transparentność i odpowiedzialność w zarządzaniu środkami publicznymi, jednocześnie określając jasne zasady i konsekwencje dla beneficjentów, którzy nie spełniają swoich obowiązków w zakresie rozliczania otrzymanych środków.

o finansach publicznych

Art. 195 ustawy o finansach publicznych określa kompetencje nadzorcze i kontrolne różnych ministrów w zakresie realizacji programów finansowanych z udziałem środków europejskich. Przepis ten jest istotny z punktu widzenia zarządzania funduszami unijnymi oraz zapewnienia ich właściwego wykorzystania zgodnie z przepisami prawa krajowego i unijnego.

1. **Minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego**:
   - Sprawuje nadzór i kontrolę nad realizacją programów finansowanych z udziałem środków europejskich, z wyjątkiem środków wymienionych w dalszej części artykułu.
   - Wyłączenia dotyczą środków z Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury, Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego, Europejskiego Funduszu Rybackiego oraz środków, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 4 i 5b.

2. **Minister właściwy do spraw rozwoju wsi, minister właściwy do spraw rynków rolnych oraz minister właściwy do spraw rybołówstwa**:
   - Każdy z tych ministrów sprawuje nadzór i kontrolę nad realizacją programów finansowanych z określonych środków europejskich.
   - Minister właściwy do spraw rozwoju wsi nadzoruje środki, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 4.
   - Minister właściwy do spraw rynków rolnych nadzoruje środki z Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury, Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz Europejskiego Funduszu Rybackiego.
   - Minister właściwy do spraw rybołówstwa również nadzoruje środki z Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury, Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz Europejskiego Funduszu Rybackiego.

3. **Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego**:
   - Sprawuje nadzór i kontrolę nad realizacją programu finansowanego z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 5b.

**Analiza i wnioski**:
- Przepis ten precyzyjnie rozdziela kompetencje nadzorcze między różne ministerstwa, co ma na celu zapewnienie specjalizacji i efektywności w zarządzaniu środkami unijnymi.
- Wyłączenia i szczegółowe przypisanie kompetencji mają na celu uniknięcie konfliktów kompetencyjnych oraz zapewnienie, że nadzór nad środkami unijnymi będzie sprawowany przez ministerstwa posiadające odpowiednią wiedzę i doświadczenie w danej dziedzinie.
- W praktyce, skuteczność nadzoru i kontroli zależy od współpracy między ministerstwami oraz od efektywności mechanizmów kontrolnych i audytowych.

**Rekomendacje**:
- W celu zapewnienia transparentności i efektywności nadzoru, warto rozważyć wprowadzenie mechanizmów raportowania i współpracy między ministerstwami.
- Regularne szkolenia i aktualizacje wiedzy dla pracowników ministerstw odpowiedzialnych za nadzór nad środkami unijnymi mogą przyczynić się do poprawy jakości nadzoru.
- Warto również monitorować i analizować wyniki nadzoru i kontroli, aby na bieżąco identyfikować i eliminować potencjalne problemy oraz wprowadzać usprawnienia w procesach zarządzania środkami unijnymi.

Minister rybołówstwa

Minister rybołówstwa w przepisach

o finansach publicznych2 przepisy