Miejsce stałego pobytu

„Miejsce stałego pobytu” oznacza miejsce, w którym osoba faktycznie przebywa w sposób trwały i zasadniczo skoncentrowane jest jej życie osobiste, rodzinne lub zawodowe. Jest to pojęcie o charakterze faktycznym, którego znaczenie może zależeć od celu danego przepisu. Nie należy go utożsamiać wyłącznie z adresem zameldowania ani z adresem wskazanym w dokumencie. O ustaleniu miejsca stałego pobytu decydują przede wszystkim rzeczywiste okoliczności, takie jak długość i regularność pobytu, zamiar pozostania w danym miejscu, więzi rodzinne i społeczne oraz związki z pracą lub nauką.

W polskim prawie termin ten występuje w różnych dziedzinach i nie zawsze ma identyczny zakres. Może odnosić się do pobytu na terytorium Polski albo za granicą, a niekiedy do stałego pobytu dziecka lub innej osoby w określonym państwie. W praktyce znaczenie ma odróżnienie stałego pobytu od pobytu czasowego, incydentalnego lub krótkotrwałego.

Pojęcie jest wykorzystywane między innymi do:

• ustalania właściwości miejscowej organu lub sądu, na przykład w sprawach dotyczących wykonania orzeczeń, postępowania wobec cudzoziemców albo orzekania o niepełnosprawności;
• określania miejsca wykonywania lub przejęcia wykonania kary albo innego środka, zwłaszcza gdy osoba przebywa w innym państwie;
• wskazania miejsca, do którego powinna wrócić osoba bezprawnie zabrana lub zatrzymana w sprawach rodzinnych o charakterze międzynarodowym;
• ustalenia uprawnień do zwrotu kosztów przejazdu, w tym związanych ze służbą wojskową lub podróżą służbową;
• określenia związku osoby poszkodowanej z terytorium państwa w sprawach dotyczących kompensaty za niektóre czyny zabronione.

W postępowaniu karnym stały pobyt może mieć znaczenie przy zawiadamianiu, dozorze oraz wykonywaniu obowiązku niezmieniania miejsca pobytu. Ocena, czy pobyt jest stały, następuje na podstawie całokształtu okoliczności, a nie jednego formalnego dokumentu.