Miejsce przebywania

„Miejsce przebywania” oznacza miejsce, w którym osoba faktycznie znajduje się lub czasowo pozostaje. Termin odnosi się przede wszystkim do rzeczywistego pobytu, a nie do formalnego adresu, zameldowania ani miejsca stałego zamieszkania. Nie zakłada trwałego związku osoby z danym miejscem, dlatego może obejmować także pobyt krótkotrwały, przejściowy albo wymuszony okolicznościami.

W polskim prawie „miejsce przebywania” nie ma jednego, uniwersalnego znaczenia ustalonego dla wszystkich dziedzin. Jego zakres wynika z przepisu, w którym zostało użyte, oraz z celu danej regulacji. W niektórych przypadkach istotne jest ustalenie gminy lub miasta, w którym osoba aktualnie przebywa, w innych chodzi o konkretny obiekt, jednostkę, zakład albo inne miejsce faktycznego pobytu.

Termin występuje między innymi w:

• postępowaniu administracyjnym, przy określaniu obowiązku osobistego stawiennictwa osoby znajdującej się na danym obszarze;
• postępowaniu cywilnym i opiekuńczym, gdy sąd ustala, gdzie znajduje się osoba pozostająca pod opieką lub władzą rodzicielską, albo osoba zobowiązana do jej wydania;
• postępowaniu karnym i w sprawach o wykroczenia, w związku z zatrzymaniem, doprowadzeniem do sądu, doręczeniami oraz ustaleniem właściwości organu;
• prawie karnym wykonawczym, przy określaniu miejsca, w którym skazany ma wykonywać nałożone obowiązki lub zgłaszać się podczas pobytu poza zakładem karnym;
• prawie wojskowym, gdzie miejsce przebywania może oznaczać miejsce, w którym żołnierz powinien znajdować się w związku ze służbą, ćwiczeniami, szkoleniem albo innym obowiązkiem.

Ustalenie tego miejsca ma znaczenie praktyczne dla oceny, czy osoba powinna stawić się przed organem, podlega doprowadzeniu, mogła skutecznie wykonać obowiązek lub naruszyła nakaz pozostawania w określonym miejscu. Sam fakt przebywania nie przesądza jednak o miejscu zamieszkania ani o właściwości organu w każdej sprawie. Decydujące są okoliczności faktyczne i treść konkretnego przepisu.