Mianowanie

Mianowanie to przewidziany w przepisach sposób nawiązania stosunku prawnego z osobą albo nadania jej określonego statusu służbowego, stanowiska lub stopnia. Dokonuje go właściwy organ lub przełożony, działający na podstawie i w granicach ustawy. Mianowanie nie jest więc zwykłą czynnością organizacyjną, lecz formalnym aktem, z którym przepisy wiążą określone skutki prawne.

W prawie pracy mianowanie może być podstawą nawiązania stosunku pracy, obok umowy o pracę, powołania, wyboru i spółdzielczej umowy o pracę. Stosuje się je tylko wtedy, gdy przepis szczególny przewiduje taką formę zatrudnienia. Akt mianowania określa co najmniej osobę mianowaną i jej stanowisko, a niekiedy także jednostkę organizacyjną, miejsce służby lub inne elementy wynikające z przepisów. Zatrudnienie na tej podstawie może wiązać się z odmiennymi zasadami zmiany stanowiska, rozwiązania albo wygaśnięcia stosunku pracy niż w przypadku umowy o pracę.

W służbach mundurowych i innych służbach publicznych mianowanie może oznaczać także przyjęcie do służby, mianowanie na stanowisko służbowe albo nadanie stopnia służbowego. Poszczególne czynności mogą być dokonywane przez różne organy i wymagać spełnienia odmiennych warunków, takich jak staż, kwalifikacje, wyniki służby lub odpowiednia ocena. Mianowanie na stopień nie zawsze jest równoznaczne z mianowaniem na stanowisko albo z nawiązaniem stosunku służbowego.

Termin występuje między innymi w regulacjach dotyczących pracowników sądów i prokuratury, jednostek wojskowych, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej i Straży Granicznej. Znaczenie mianowania zależy od ustawy właściwej dla danej grupy zawodowej. Przepisy mogą określać organ uprawniony do mianowania, wymagania, treść i formę aktu, skutki mianowania, zasady awansu oraz przesłanki odwołania, przeniesienia lub zwolnienia. Mianowanie należy odróżniać od potocznego „powołania”, które w prawie może oznaczać odrębną podstawę zatrudnienia albo ustanowienie na określonej funkcji.