Metody psychologiczne

„Metody psychologiczne” to ustawowe określenie narzędzi i sposobów postępowania wykorzystywanych przez psychologa przy udzielaniu świadczeń psychologicznych, o których mowa w art. 23 ust. 2 ustawy „o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym psychologów”. Pojęcie obejmuje dwie podstawowe grupy: testy psychologiczne oraz inne metody i techniki psychologiczne.

Testy psychologiczne są szczególnym rodzajem narzędzi pomiarowych. Aby mieścić się w tej kategorii, powinny być wystandaryzowane, czyli stosowane według ustalonych zasad, obiektywne oraz mieć sprawdzoną trafność i rzetelność. Służą do pomiaru właściwości psychologicznych, a więc pozwalają w uporządkowany i możliwie wiarygodny sposób oceniać określone cechy lub funkcjonowanie psychiczne.

Drugą grupę stanowią inne metody i techniki psychologiczne. Ustawa wskazuje przykładowo rozmowę, wywiad, metodę biograficzną, obserwację, analizę próbek zachowania, techniki projekcyjne, genogram, eksperyment kliniczny, eksperyment naturalny, określany także jako społeczny, oraz eksperyment laboratoryjny. Zwrot „w szczególności” oznacza, że wyliczenie to przedstawia najważniejsze przykłady, a nie zamyka całego zakresu tej kategorii.

W rozumieniu ustawy nie chodzi więc o dowolne sposoby rozmowy czy zbierania informacji, lecz o metody i techniki związane z pracą psychologiczną i ukierunkowane na udzielanie świadczeń psychologicznych. Ich zastosowanie może służyć między innymi uzyskiwaniu informacji o funkcjonowaniu osoby, analizie jej zachowania lub właściwości psychologicznych, zależnie od rodzaju użytej metody.

Znaczenie praktyczne tego pojęcia polega na wskazaniu, jakie narzędzia i sposoby działania są objęte regulacją dotyczącą wykonywania zawodu psychologa. Definicja porządkuje także różnicę między testem psychologicznym, który musi spełniać określone wymagania pomiarowe, a innymi technikami wykorzystywanymi w świadczeniach psychologicznych.