Materiał biologiczny

Materiał biologiczny to, w rozumieniu ustawy „Ochrona zdrowia zwierząt oraz zwalczanie chorób zakaźnych zwierząt”, materiał pochodzący od zwierząt i przeznaczony do wykorzystania w rozrodzie. Pojęcie obejmuje kilka jego rodzajów: nasienie, komórki jajowe, zarodki, a także tkanki wykorzystywane do wytwarzania tych materiałów.

Aby dany materiał został uznany za materiał biologiczny w tym znaczeniu, muszą być spełnione określone przesłanki:

• musi pochodzić od zwierzęcia,
• musi należeć do jednej z wymienionych kategorii, czyli być nasieniem, komórką jajową, zarodkiem albo odpowiednią tkanką,
• jego przeznaczeniem ma być wykorzystanie w rozrodzie.

Definicja ma charakter funkcjonalny, ponieważ znaczenie ma nie tylko rodzaj materiału, lecz także jego przeznaczenie. Tkanka sama w sobie nie jest więc objęta tym pojęciem w każdym przypadku, lecz wtedy, gdy służy do produkcji nasienia, komórek jajowych lub zarodków. Ustawa wyraźnie wyłącza natomiast jaja wylęgowe drobiu oraz zwierząt akwakultury. Nie są one traktowane jako materiał biologiczny na potrzeby tej definicji, nawet jeśli wiążą się z rozmnażaniem zwierząt.

W ustawie pojęcie służy do wyodrębnienia materiałów, które mogą mieć znaczenie dla rozrodu zwierząt, a zarazem dla ochrony ich zdrowia i ograniczania ryzyka przenoszenia chorób zakaźnych. Pozwala określić, jakiego rodzaju materiał podlega regulacjom dotyczącym pozyskiwania, wykorzystywania i nadzoru w obszarze zdrowia zwierząt. W praktyce ma znaczenie przy ocenie, czy dany materiał mieści się w zakresie przepisów ustawy, zwłaszcza gdy jest przeznaczony do zastosowania w rozrodzie.

Termin ten występuje również w innych ustawach. W prawie własności przemysłowej odnosi się do sytuacji ponownego złożenia materiału biologicznego, który przestał być dostępny w kolekcji. W przepisach o Policji pojawia się natomiast w kontekście badań związanych z oceną, czy policjant pozostaje pod wpływem alkoholu lub podobnego środka, oraz zasad niedopuszczenia go do służby.