Maszyna

Maszyna to urządzenie techniczne przeznaczone do wykonywania określonej pracy lub procesu, zwykle wyposażone w napęd, elementy ruchome oraz układy sterowania. W prawie znaczenie tego terminu zależy od regulacji, w której został użyty. Obejmuje on zarówno pojedyncze urządzenia, jak i zespoły połączonych elementów, tworzące linię lub stanowisko technologiczne. Maszyny mogą być stacjonarne albo przemieszczane, obsługiwane bezpośrednio przez pracownika lub działające w znacznym stopniu automatycznie.

Szczególne znaczenie termin ma w przepisach dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy oraz oceny zgodności. Maszyna wprowadzana do użytkowania albo wykorzystywana na stanowisku pracy powinna spełniać wymagania techniczne i zapewniać bezpieczną, możliwie ergonomiczną obsługę. Niedopuszczalne jest wyposażanie stanowisk pracy w maszyny niespełniające wymagań dotyczących oceny zgodności. Obowiązki mogą obejmować także właściwe osłonięcie ruchomych części, otworów, szczelin i innych miejsc, w których pracownik może zostać pochwycony, uderzony, poparzony lub narażony na kontakt z pyłem.

W przepisach branżowych maszyna jest ujmowana razem z innymi urządzeniami technicznymi, a wymagania są dostosowane do rodzaju produkcji. Dotyczą między innymi konstrukcji platform obsługowych, zabezpieczenia elementów ruchomych, usuwania pyłu z maszyn i instalacji oraz ochrony przed wysoką temperaturą. W postępowaniach kontrolnych maszyny mogą być traktowane jako element miejsca pracy, podlegający oględzinom, kontroli manualnej lub sprawdzeniu za pomocą środków technicznych.

Termin występuje także w regulacjach dotyczących przedsiębiorstw przemysłowych, gdzie liczba lub rodzaj maszyn może służyć do określania wielkości przedsiębiorstwa albo ustalania jego przynależności do określonej kategorii. W prawie budowlanym maszyny mogą być rozpatrywane w związku z obiektem budowlanym, jego wyposażeniem lub prowadzonymi robotami. W praktyce prawidłowe zakwalifikowanie urządzenia jako maszyny wpływa na wymagania dotyczące jego budowy, użytkowania, zabezpieczenia, kontroli oraz odpowiedzialności za dopuszczenie go do pracy.