Masa

Masa w polskim języku prawnym oznacza przede wszystkim ilość materii danego przedmiotu, ładunku, substancji lub organizmu, wyrażaną najczęściej w kilogramach albo tonach. Jest wielkością fizyczną, której ustalenie może mieć znaczenie dla obowiązków stron, wysokości opłat, bezpieczeństwa pracy, prawidłowego wykonania pomiaru albo zastosowania określonej procedury. W zależności od przepisu masa może obejmować sam przedmiot albo przedmiot wraz z opakowaniem, zabezpieczeniem lub innymi elementami towarzyszącymi.

W przepisach prawnych termin ten występuje w szczególności jako:

• masa ładunku lub przesyłki, ustalana na podstawie dokumentów przewozowych, wskazań przyrządów pomiarowych albo reguł przyjętych dla danego rodzaju transportu. W Prawie wodnym masa drewna wpływa na ustalenie opłat za jego holowanie, a w przepisach dotyczących usług powszechnych służy do określenia masy przesyłki pocztowej wraz z opakowaniem i zabezpieczeniem;
• masa produktu, odpadu lub substancji, wykorzystywana do obliczenia podstawy opłaty produktowej albo do określenia ilości cieczy. Przepisy metrologiczne mogą nakazywać traktowanie określonej objętości jako odpowiadającej oznaczonej masie, jeżeli wynika to z właściwości mierzonej cieczy i przyjętych jednostek;
• masa w przepisach bezpieczeństwa pracy, odnosząca się do ciężaru sprzętu, bloków lub innych ładunków. Od jej wartości mogą zależeć obowiązki dotyczące oznaczenia sprzętu, dopuszczalnego przenoszenia ręcznego oraz sposobu organizacji podnoszenia ciężkich elementów;
• masa osób lub grupy, rozumiana jako zwarta zbiorowość przemieszczających się osób, a nie jako określona wartość wyrażona w jednostkach miary. Takie znaczenie może występować w regulacjach dotyczących środków przymusu bezpośredniego i kontroli przemieszczania się grup.

Odrębne znaczenie ma masa upadłości, czyli ogół składników majątkowych należących do upadłego, służących zaspokojeniu wierzycieli na zasadach określonych w prawie upadłościowym. W tym ujęciu „masa” nie oznacza ciężaru ani ilości materii, lecz wyodrębniony prawnie zbiór majątku. Dawne Prawo upadłościowe regulowało między innymi odsetki od wierzytelności, skutki pobrania czynszu z góry oraz prowadzenie spraw dotyczących wierzytelności zgłaszanych do masy upadłości.