Manewr

Manewr to, w rozumieniu ustawy „Transport kolejowy.”, celowo podjęty ruch pojazdu kolejowego albo kilku pojazdów tworzących skład, wykonywany na drodze kolejowej, wraz z czynnościami bezpośrednio związanymi z takim ruchem. Pojęcie obejmuje więc nie tylko samo przemieszczenie pojazdu lub składu, lecz także działania pozostające z nim w związku. Istotne są trzy podstawowe elementy: ruch musi być zamierzony, musi dotyczyć pojazdu kolejowego albo składu takich pojazdów oraz musi odbywać się na drodze kolejowej.

„Zamierzony” oznacza, że chodzi o działanie zaplanowane lub świadomie wykonywane, a nie o przypadkowe przemieszczenie. Z kolei sformułowanie „związane z nim czynności” wskazuje, że w zakres pojęcia mogą wchodzić również działania towarzyszące przemieszczaniu, o ile pozostają z nim funkcjonalnie powiązane. Definicja nie ogranicza manewru do ruchu jednego pojazdu. Może nim być także ruch całego składu pojazdów kolejowych.

Zakres tego pojęcia wyznacza jednak wyraźne wyłączenie. Manewrem nie jest wjazd pociągu, jego wyjazd ani przejazd pociągu. Oznacza to, że samo wykonywanie ruchu po drodze kolejowej nie wystarcza do uznania go za manewr. Konieczne jest także ustalenie, czy nie mamy do czynienia z jednym z rodzajów ruchu pociągu wskazanych w definicji jako wyłączone.

W ustawie termin ten służy odróżnieniu określonych, zamierzonych przemieszczeń pojazdów lub składów od ruchu pociągu polegającego na jego wjeździe, wyjeździe albo przejeździe. Ma to znaczenie praktyczne przy kwalifikowaniu konkretnej czynności kolejowej i ustalaniu, czy mieści się ona w zakresie pojęcia „manewr”. Dzięki temu można precyzyjnie rozróżniać operacje wykonywane na drodze kolejowej, nawet gdy w każdej z nich występuje ruch pojazdu lub składu. W innych przepisach dotyczących transportu kolejowego pojęcie to może być używane jako określenie właśnie tak rozumianej kategorii ruchu i związanych z nim czynności.