Małżeństwo

Małżeństwo to przewidziany przez polskie prawo stosunek prawny powstający przez zawarcie związku kobiety i mężczyzny, oparty na równouprawnieniu małżonków i podlegający ochronie państwa. Zawarcie małżeństwa następuje co do zasady przez zgodne oświadczenia złożone przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego, po spełnieniu ustawowych warunków. Prawo przewiduje także możliwość zawarcia małżeństwa w formie wyznaniowej, jeżeli przepisy dotyczące danego kościoła lub innego związku wyznaniowego określają warunki uzyskania przez taki związek skutków cywilnych.

Do zawarcia małżeństwa wymagane jest między innymi posiadanie zdolności do jego zawarcia, brak wcześniejszego małżeństwa oraz brak określonych więzi rodzinnych lub stosunku przysposobienia między przyszłymi małżonkami. Wystąpienie przeszkody może prowadzić do odmowy przyjęcia oświadczeń albo do skierowania sprawy do sądu. Zawarcie kolejnego małżeństwa mimo pozostawania w poprzednim związku jest przestępstwem.

Małżeństwo wywołuje skutki w wielu dziedzinach prawa. Małżonkowie są zobowiązani do wspólnego pożycia, wzajemnej pomocy i współdziałania dla dobra rodziny. Z małżeństwem wiążą się także przepisy o nazwisku, władzy rodzicielskiej, obowiązku alimentacyjnym, dziedziczeniu, reprezentacji oraz majątku małżonków. Jeżeli małżonkowie nie ustanowią innego ustroju majątkowego, powstaje między nimi ustawowa wspólność majątkowa. Małżeństwo może mieć znaczenie również w prawie podatkowym, emerytalnym, karnym i procesowym.

Ustanie małżeństwa następuje w szczególności wskutek śmierci małżonka albo prawomocnego rozwodu. Od tych zdarzeń należy odróżnić unieważnienie małżeństwa oraz ustalenie jego nieistnienia, które są rozstrzygane w postępowaniu sądowym. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej nakazuje państwu ochronę małżeństwa, rodziny, macierzyństwa i rodzicielstwa.