Majątek wspólny

Majątek wspólny to zespół praw majątkowych i innych składników majątkowych należących wspólnie do więcej niż jednej osoby, na zasadach określonych przez przepisy prawa. Znaczenie tego terminu zależy od kontekstu, w szczególności od tego, czy dotyczy małżonków, wspólników spółki cywilnej, czy współwłaścicieli określonego składnika majątkowego.

W małżeństwie majątek wspólny powstaje z chwilą zawarcia małżeństwa, jeżeli małżonkowie nie ustanowili innego ustroju majątkowego. Obejmuje co do zasady przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania wspólności, w tym wynagrodzenie za pracę, dochody z działalności zarobkowej oraz dochody z majątku wspólnego i osobistego. Przepisy przewidują również składniki należące wyłącznie do majątku osobistego jednego z małżonków, dlatego nie każdy przedmiot nabyty w czasie małżeństwa wchodzi do majątku wspólnego.

Najważniejsze cechy majątku wspólnego małżonków:

• małżonkowie mają obowiązek współdziałać w zarządzie majątkiem i wzajemnie informować się o jego stanie oraz zobowiązaniach;
• co do zasady każdy z małżonków może samodzielnie dokonywać czynności zarządu, z wyjątkami przewidzianymi w przepisach;
• sprzeciw jednego małżonka wobec czynności drugiego może być skuteczny wobec osoby trzeciej, jeżeli mogła ona zapoznać się ze sprzeciwem;
• w czasie trwania wspólności majątkowej udziały małżonków w majątku wspólnym nie są oznaczone, a po jej ustaniu majątek może zostać podzielony.

Wspólność majątkowa ustaje między innymi wskutek rozwodu, separacji, ustanowienia rozdzielności majątkowej albo śmierci małżonka. Następnie może zostać przeprowadzony podział majątku wspólnego, obejmujący ustalenie jego składu, wartości oraz sposobu rozliczenia. Zwykle przyjmuje się równe udziały małżonków, jednak przepisy dopuszczają ustalenie udziałów w innej wysokości.

Majątek wspólny ma znaczenie także w sprawach podatkowych, egzekucyjnych i karnowykonawczych. Może odpowiadać za określone zobowiązania jednego z małżonków, chociaż zakres tej odpowiedzialności zależy od rodzaju zobowiązania i szczegółowych warunków ustawowych. Odrębne zasady dotyczą wspólnego majątku wspólników spółki cywilnej, którym w czasie trwania spółki nie można swobodnie rozporządzać ani żądać jego podziału.