Art. 108 Ordynacji podatkowej reguluje kwestie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich, określając warunki i procedury, które muszą zostać spełnione, aby organ podatkowy mógł orzec o takiej odpowiedzialności.

#### 1. Decyzja organu podatkowego

Odpowiedzialność podatkowa osoby trzeciej jest orzekana przez organ podatkowy w drodze decyzji administracyjnej. Oznacza to, że zanim osoba trzecia zostanie obciążona odpowiedzialnością za zobowiązania podatkowe podatnika, musi zostać wydana formalna decyzja, która określa zakres tej odpowiedzialności.

#### 2. Warunki wszczęcia postępowania

Postępowanie w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej nie może zostać wszczęte przed spełnieniem określonych warunków:

- **Upływ terminu płatności ustalonego zobowiązania**: Postępowanie nie może być wszczęte przed upływem terminu płatności zobowiązania podatkowego.
- **Doręczenie decyzji**: Postępowanie nie może być wszczęte przed doręczeniem decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego, odpowiedzialności podatkowej płatnika lub inkasenta, zwrotu zaliczki naliczonego podatku od towarów i usług, należnych odsetek za zwłokę, zaległości podatkowej, o której mowa w art. 52 oraz art. 52a.
- **Wszczęcie postępowania egzekucyjnego**: W przypadku, o którym mowa w § 3, postępowanie nie może być wszczęte przed dniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego.
- **Odstąpienie od czynności egzekucyjnych**: W przypadku, o którym mowa w § 3a, postępowanie nie może być wszczęte przed dniem odstąpienia od czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych.

#### 3. Wyjątki od wymogu wydania decyzji

W pewnych sytuacjach, przed orzeczeniem o odpowiedzialności osoby trzeciej, nie jest wymagane uprzednie wydanie decyzji:

- **Wystawienie tytułu wykonawczego na podstawie deklaracji**: Jeśli tytuł wykonawczy został wystawiony na podstawie deklaracji zgodnie z przepisami o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie jest wymagane uprzednie wydanie decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego.
- **Odstąpienie od czynności egzekucyjnych**: W przypadku odstąpienia od czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, nie jest wymagane uprzednie wydanie decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego i decyzji, o której mowa w art. 53a.

#### 4. Egzekucja zobowiązania

Egzekucja zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej może być wszczęta dopiero w określonych sytuacjach:

- **Bezskuteczność egzekucji z majątku podatnika**: Egzekucja z majątku podatnika musi okazać się w całości lub w części bezskuteczna.
- **Odstąpienie od czynności egzekucyjnych**: Organ podatkowy może odstąpić od czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych.
- **Uprawdopodobnienie braku możliwości uzyskania kwoty przewyższającej koszty egzekucyjne**: Organ egzekucyjny musi uprawdopodobnić brak możliwości uzyskania w toku egzekucji administracyjnej kwoty przewyższającej koszty egzekucyjne.

### Podsumowanie

Art. 108 Ordynacji podatkowej precyzyjnie określa procedury i warunki, które muszą zostać spełnione, aby organ podatkowy mógł orzec o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej. Przepisy te mają na celu zapewnienie, że odpowiedzialność ta jest nakładana w sposób sprawiedliwy i zgodny z prawem, a także że egzekucja zobowiązań podatkowych jest prowadzona w sposób efektywny i zgodny z zasadami postępowania administracyjnego.

Ordynacja podatkowa

Art. 111 Ordynacji podatkowej wprowadza instytucję odpowiedzialności członków rodziny podatnika za jego zaległości podatkowe, które powstały w związku z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą. Przepis ten ma na celu zabezpieczenie interesów Skarbu Państwa poprzez rozszerzenie kręgu osób odpowiedzialnych za zobowiązania podatkowe podatnika.

#### Zakres odpowiedzialności

1. **Solidarna odpowiedzialność**:
   Członkowie rodziny podatnika odpowiadają solidarnie z podatnikiem za jego zaległości podatkowe. Oznacza to, że organ podatkowy może dochodzić całości lub części zaległości od któregokolwiek z członków rodziny, a spełnienie zobowiązania przez jedną osobę zwalnia pozostałych.

2. **Warunki odpowiedzialności**:
   - **Stałe współdziałanie**: Członek rodziny musi stale współdziałać z podatnikiem w prowadzeniu działalności gospodarczej.
   - **Korzyści**: Członek rodziny musi osiągać korzyści z prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej.

3. **Wyłączenia**:
   - Odpowiedzialność nie dotyczy osób, wobec których podatnik miał obowiązek alimentacyjny, ale tylko w zakresie wynikającym z tego obowiązku.

#### Definicja członków rodziny

Przepis precyzuje, kogo uważa się za członków rodziny podatnika:
- Zstępni (dzieci, wnuki),
- Wstępni (rodzice, dziadkowie),
- Rodzeństwo,
- Małżonkowie zstępnych,
- Osoby pozostające w stosunku przysposobienia,
- Osoby pozostające z podatnikiem w faktycznym pożyciu (konkubenci).

#### Małżonkowie

Art. 111 odnosi się również do małżonków, którzy zawarli umowę o ograniczeniu lub wyłączeniu wspólności majątkowej, których wspólność majątkowa została zniesiona przez sąd, oraz małżonków pozostających w separacji. Oznacza to, że nawet w przypadku formalnego rozdzielenia majątkowego, małżonkowie mogą być pociągnięci do odpowiedzialności za zaległości podatkowe.

#### Ograniczenia odpowiedzialności

1. **Wysokość uzyskanych korzyści**:
   Odpowiedzialność członków rodziny jest ograniczona do wysokości korzyści, jakie uzyskali z działalności gospodarczej podatnika. Jest to istotne ograniczenie, które chroni członków rodziny przed nadmiernym obciążeniem finansowym.

2. **Niepobrane należności**:
   Odpowiedzialność nie obejmuje niepobranych należności wymienionych w art. 107 § 2 pkt 1, z wyjątkiem należności, które nie zostały pobrane od osób wymienionych w § 3 i 4. Oznacza to, że pewne kategorie należności są wyłączone z zakresu odpowiedzialności członków rodziny.

### Podsumowanie

Art. 111 Ordynacji podatkowej wprowadza mechanizm mający na celu zabezpieczenie interesów fiskalnych państwa poprzez rozszerzenie odpowiedzialności za zaległości podatkowe na członków rodziny podatnika. Przepis ten jest jednak skonstruowany w sposób, który uwzględnia pewne ograniczenia i wyłączenia, co ma na celu ochronę członków rodziny przed nadmiernym obciążeniem. W praktyce, zastosowanie tego przepisu wymaga dokładnej analizy sytuacji faktycznej, w szczególności w zakresie ustalenia, czy członek rodziny faktycznie współdziałał z podatnikiem i osiągał korzyści z jego działalności gospodarczej.

Art. 26 Ordynacji podatkowej stanowi fundamentalną zasadę odpowiedzialności majątkowej podatnika za zobowiązania podatkowe. Przepis ten brzmi: „Podatnik odpowiada całym swoim majątkiem za wynikające ze zobowiązań podatkowych podatki.”

Komentarz:

1. **Zakres odpowiedzialności**: Przepis ten jasno określa, że odpowiedzialność podatnika za zobowiązania podatkowe jest nieograniczona. Oznacza to, że podatnik odpowiada za swoje zobowiązania podatkowe całym swoim majątkiem, zarówno obecnym, jak i przyszłym. Nie ma tutaj znaczenia, czy majątek ten jest ruchomy (np. samochody, sprzęt elektroniczny), czy nieruchomy (np. nieruchomości).

2. **Podmiot odpowiedzialności**: Podatnikiem, zgodnie z definicją zawartą w Ordynacji podatkowej, jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, która podlega obowiązkowi podatkowemu. Odpowiedzialność majątkowa dotyczy więc wszystkich tych podmiotów.

3. **Charakter odpowiedzialności**: Odpowiedzialność podatnika ma charakter osobisty i bezpośredni. Oznacza to, że organ podatkowy może dochodzić swoich roszczeń bezpośrednio od podatnika, bez konieczności przechodzenia przez dodatkowe procedury.

4. **Egzekucja zobowiązań**: W przypadku niewywiązania się z obowiązków podatkowych, organy podatkowe mają prawo do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Egzekucja może obejmować różne formy, takie jak zajęcie rachunków bankowych, wynagrodzenia za pracę, ruchomości czy nieruchomości podatnika.

5. **Ochrona majątku**: Podatnik powinien być świadomy, że niektóre składniki majątku mogą być chronione przed egzekucją na podstawie przepisów prawa. Przykładem mogą być pewne minimalne kwoty wynagrodzenia za pracę, które są wolne od zajęcia, czy też niektóre przedmioty codziennego użytku.

6. **Solidarność odpowiedzialności**: W pewnych sytuacjach odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe może być solidarna. Dotyczy to np. wspólników spółek osobowych, którzy mogą odpowiadać za zobowiązania podatkowe spółki całym swoim majątkiem.

7. **Odpowiedzialność osób trzecich**: Ordynacja podatkowa przewiduje również sytuacje, w których osoby trzecie mogą odpowiadać za zobowiązania podatkowe podatnika. Przykładem mogą być członkowie zarządu spółki, którzy w pewnych okolicznościach mogą ponosić odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe spółki.

Podsumowując, art. 26 Ordynacji podatkowej wprowadza zasadę pełnej odpowiedzialności majątkowej podatnika za zobowiązania podatkowe. Jest to kluczowy przepis, który ma na celu zapewnienie skuteczności systemu podatkowego poprzez umożliwienie organom podatkowym dochodzenia należności z całego majątku podatnika. Podatnicy powinni być świadomi tej odpowiedzialności i dbać o terminowe regulowanie swoich zobowiązań podatkowych, aby uniknąć negatywnych konsekwencji prawnych i finansowych.

Art. 33 Ordynacji podatkowej reguluje kwestie związane z zabezpieczeniem zobowiązań podatkowych przed terminem ich płatności. Przepis ten ma na celu ochronę interesów Skarbu Państwa poprzez umożliwienie organom podatkowym podjęcia działań zabezpieczających w sytuacjach, gdy istnieje uzasadniona obawa, że podatnik nie wywiąże się ze swoich zobowiązań.

#### § 1 - Zabezpieczenie na majątku podatnika i majątku wspólnym małżonków

Zgodnie z § 1, zobowiązanie podatkowe może być zabezpieczone na majątku podatnika, a w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim, także na majątku wspólnym. Warunkiem zastosowania tego przepisu jest istnienie uzasadnionej obawy, że zobowiązanie nie zostanie wykonane. Przykłady takich sytuacji to trwałe nieuiszczanie wymagalnych zobowiązań publicznoprawnych przez podatnika lub dokonywanie czynności zbywania majątku, które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję.

#### § 2 - Zabezpieczenie w toku postępowania podatkowego

§ 2 rozszerza możliwość zabezpieczenia na sytuacje, gdy postępowanie podatkowe, kontrola podatkowa lub kontrola celno-skarbowa są w toku, ale decyzja ustalająca lub określająca wysokość zobowiązania podatkowego jeszcze nie została wydana. W takich przypadkach organ podatkowy może zabezpieczyć przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego oraz, w odpowiednich przypadkach, kwotę odsetek za zwłokę.

#### § 3 - Odsetki za zwłokę

W § 3 wskazano, że w przypadku zabezpieczenia przed wydaniem decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego, zabezpieczeniu podlega również kwota odsetek za zwłokę należnych od zobowiązania na dzień wydania decyzji o zabezpieczeniu.

#### § 4 - Określenie przybliżonej kwoty zobowiązania

§ 4 precyzuje, że organ podatkowy, na podstawie posiadanych danych, określa w decyzji o zabezpieczeniu przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego oraz, w odpowiednich przypadkach, kwotę odsetek za zwłokę.

#### § 4a - Zabezpieczenie zobowiązań związanych z art. 119a

§ 4a wprowadza możliwość zabezpieczenia zobowiązań podatkowych związanych ze stosowaniem art. 119a (dotyczącego klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania) lub środków ograniczających umowne korzyści. Zabezpieczenie takie może być dokonane również przed wszczęciem lub przejęciem postępowania podatkowego na podstawie art. 119g § 1 lub 3.

#### § 4b - Nienaruszalność art. 13 § 2 pkt 7

§ 4b stanowi, że dokonanie zabezpieczenia w przypadkach określonych w § 4a nie narusza art. 13 § 2 pkt 7, który dotyczy zasad prowadzenia postępowania podatkowego.

### Podsumowanie

Art. 33 Ordynacji podatkowej jest narzędziem umożliwiającym organom podatkowym zabezpieczenie interesów fiskalnych państwa w sytuacjach, gdy istnieje ryzyko niewykonania zobowiązań podatkowych przez podatnika. Przepis ten pozwala na podjęcie działań zabezpieczających zarówno na majątku podatnika, jak i na majątku wspólnym małżonków, co zwiększa skuteczność egzekucji zobowiązań podatkowych. Ważnym elementem jest również możliwość zabezpieczenia zobowiązań w toku postępowania podatkowego oraz w kontekście klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania.

Majątek podatnika

Majątek podatnika w przepisach

Ordynacja podatkowa6 przepisów