Przepis określa, jakie podmioty może kontrolować Najwyższa Izba Kontroli oraz według jakich kryteriów ocenia ich działalność. Obowiązkowej kontroli podlegają organy administracji rządowej, Narodowy Bank Polski, państwowe osoby prawne i inne państwowe jednostki organizacyjne. Kontrola obejmuje legalność, czyli zgodność działania z prawem, gospodarność, celowość oraz rzetelność. Najwyższa Izba Kontroli może także kontrolować organy samorządu terytorialnego, komunalne osoby prawne i inne komunalne jednostki organizacyjne. W ich przypadku ocena dotyczy legalności, gospodarności i rzetelności. Przepis nie wymienia przy tej grupie celowości jako odrębnego kryterium kontroli. Kontrola może objąć również inne jednostki organizacyjne i podmioty gospodarcze. Jest to możliwe w zakresie, w jakim wykorzystują one majątek lub środki państwowe albo komunalne oraz wywiązują się z zobowiązań finansowych wobec państwa. W odniesieniu do tych podmiotów Najwyższa Izba Kontroli bada legalność i gospodarność. Oznacza to, że zakres kontroli jest powiązany z korzystaniem z publicznego majątku lub środków oraz z realizacją zobowiązań finansowych na rzecz państwa.

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Art. 111 ustawy o finansach publicznych precyzuje katalog dochodów budżetu państwa, które można podzielić na dochody podatkowe i niepodatkowe. Poniżej omówiono poszczególne kategorie dochodów, które stanowią źródło finansowania budżetu państwa.

#### 1. Dochody podatkowe i opłaty
Dochody podatkowe obejmują wszelkie podatki i opłaty, które nie są przeznaczone na rzecz jednostek samorządu terytorialnego. Oznacza to, że część podatków i opłat, która zgodnie z odrębnymi ustawami jest przekazywana samorządom, nie wchodzi w skład dochodów budżetu państwa.

#### 2. Cła
Cła stanowią kolejne źródło dochodów budżetu państwa. Są to opłaty pobierane przy imporcie i eksporcie towarów, które mają na celu ochronę rynku krajowego oraz generowanie dochodów dla państwa.

#### 3. Wpłaty z zysku przedsiębiorstw państwowych i jednoosobowych spółek Skarbu Państwa oraz banków państwowych
Dochody te pochodzą z zysków generowanych przez przedsiębiorstwa państwowe, jednoosobowe spółki Skarbu Państwa oraz banki państwowe. Wpłaty te są istotnym źródłem dochodów budżetowych, ponieważ odzwierciedlają efektywność zarządzania majątkiem państwowym.

#### 4. Wpłaty z tytułu dywidendy
Dywidendy wypłacane przez spółki, w których Skarb Państwa posiada udziały, również stanowią dochód budżetu państwa. Jest to forma dochodu z inwestycji kapitałowych państwa.

#### 5. Wpłaty z zysku Narodowego Banku Polskiego
Narodowy Bank Polski, jako centralny bank państwa, przekazuje część swojego zysku do budżetu państwa. Jest to istotne źródło dochodów, które może być wykorzystywane na różne cele budżetowe.

#### 6. Wpłaty nadwyżki środków finansowych agencji wykonawczych
Agencje wykonawcze, które zarządzają środkami publicznymi, przekazują nadwyżki finansowe do budżetu państwa. Jest to mechanizm zapewniający, że niewykorzystane środki publiczne wracają do budżetu.

#### 7. Dochody pobierane przez państwowe jednostki budżetowe
Dochody te obejmują wszelkie wpływy uzyskiwane przez jednostki budżetowe, które nie są przeznaczone na inne cele zgodnie z odrębnymi ustawami.

#### 8. Dochody z najmu i dzierżawy oraz z innych umów o podobnym charakterze
Dochody te pochodzą z wynajmu i dzierżawy składników majątkowych Skarbu Państwa. Są to umowy, które generują stałe wpływy do budżetu państwa.

#### 9. Odsetki od środków zgromadzonych na rachunkach bankowych
Odsetki te pochodzą z lokat terminowych oraz środków zgromadzonych na rachunkach bankowych państwowych jednostek budżetowych lub organów władzy publicznej.

#### 10. Odsetki od udzielonych pożyczek
Budżet państwa uzyskuje dochody z odsetek od pożyczek krajowych i zagranicznych udzielanych z budżetu państwa.

#### 11. Grzywny, mandaty i inne kary pieniężne
Dochody te pochodzą z kar pieniężnych nakładanych przez organy państwowe. Są to środki, które mają na celu nie tylko generowanie dochodów, ale również pełnią funkcję prewencyjną.

#### 12. Spadki, zapisy i darowizny
Dochody te obejmują wszelkie spadki, zapisy i darowizny w postaci pieniężnej na rzecz Skarbu Państwa.

#### 13. Dochody ze sprzedaży majątku
Dochody te pochodzą ze sprzedaży majątku, rzeczy i praw, które nie stanowią przychodów w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 4 lit. a i b.

#### 14. Inne dochody określone w odrębnych ustawach lub umowach międzynarodowych
Kategoria ta obejmuje wszelkie inne dochody, które są określone w odrębnych ustawach lub umowach międzynarodowych.

#### 15. Środki europejskie i inne środki na realizację projektów
Środki te pochodzą z funduszy europejskich oraz innych źródeł międzynarodowych, które są przeznaczone na realizację projektów pomocy technicznej oraz innych celów określonych w przepisach unijnych.

#### 16. Odsetki wykupywane przez nabywców obligacji skarbowych
Dochody te obejmują odsetki oraz nadwyżki wynikające z różnicy pomiędzy ceną emisyjną a wartością nominalną zbywanych obligacji skarbowych.

### Podsumowanie
Art. 111 ustawy o finansach publicznych kompleksowo reguluje źródła dochodów budżetu państwa, obejmując zarówno dochody podatkowe, jak i niepodatkowe. Przepisy te mają na celu zapewnienie stabilnych i różnorodnych źródeł finansowania działalności państwa, co jest kluczowe dla efektywnego zarządzania finansami publicznymi.

o finansach publicznych

Art. 95 ustawy o finansach publicznych reguluje kwestie związane ze skarbowymi papierami wartościowymi, które są instrumentami finansowymi emitowanymi przez Skarb Państwa. Poniżej przedstawiam szczegółowy komentarz do poszczególnych elementów tego artykułu.

#### 1. Definicja skarbowego papieru wartościowego

„Skarbowy papier wartościowy jest papierem wartościowym, w którym Skarb Państwa stwierdza, że jest dłużnikiem właściciela takiego papieru, i zobowiązuje się wobec niego do spełnienia określonego świadczenia, które może mieć charakter pieniężny lub niepieniężny.”

Skarbowy papier wartościowy jest dokumentem, który potwierdza zobowiązanie Skarbu Państwa wobec jego właściciela. Może to być zobowiązanie do zapłaty określonej kwoty pieniężnej (np. obligacje skarbowe) lub do spełnienia innego rodzaju świadczenia (np. świadczenia rzeczowe).

#### 2. Limity emisji

„Skarbowe papiery wartościowe mogą być emitowane lub wystawiane w granicach limitów określonych w ustawie budżetowej.”

Emisja skarbowych papierów wartościowych jest ograniczona przez limity określone w ustawie budżetowej. Oznacza to, że Skarb Państwa nie może emitować tych papierów w dowolnej ilości, lecz musi przestrzegać określonych limitów, co ma na celu kontrolę nad zadłużeniem publicznym.

#### 3. Uprawnienia Ministra Finansów

„Skarbowe papiery wartościowe opiewające na świadczenia pieniężne mogą być emitowane lub wystawiane wyłącznie przez Ministra Finansów. Skarbowe papiery wartościowe opiewające na świadczenia niepieniężne emituje Minister Finansów. Skarbowe papiery wartościowe opiewające na świadczenia pieniężne uprawniające do określonych świadczeń niepieniężnych w zamian za te skarbowe papiery wartościowe emituje Minister Finansów.”

Minister Finansów jest jedynym organem uprawnionym do emisji skarbowych papierów wartościowych, zarówno tych opiewających na świadczenia pieniężne, jak i niepieniężne. Jest to istotne z punktu widzenia centralizacji i kontroli nad polityką finansową państwa.

#### 4. Odpowiedzialność Skarbu Państwa

„Skarb Państwa odpowiada całym majątkiem za zobowiązania wynikające z wyemitowanych lub wystawionych skarbowych papierów wartościowych.”

Skarb Państwa ponosi pełną odpowiedzialność za zobowiązania wynikające z wyemitowanych skarbowych papierów wartościowych. Oznacza to, że w przypadku niewywiązania się z tych zobowiązań, wierzyciele mają prawo dochodzić swoich roszczeń z całego majątku Skarbu Państwa.

### Podsumowanie

Art. 95 ustawy o finansach publicznych jest kluczowym przepisem regulującym emisję skarbowych papierów wartościowych przez Skarb Państwa. Przepis ten określa, że Skarb Państwa może emitować te papiery w granicach limitów ustalonych w ustawie budżetowej, a odpowiedzialność za ich emisję spoczywa na Ministrze Finansów. Skarb Państwa odpowiada całym swoim majątkiem za zobowiązania wynikające z tych papierów, co zapewnia ich wiarygodność i bezpieczeństwo dla inwestorów.

Majątek państwa

Majątek państwa w przepisach

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej1 przepis

o finansach publicznych2 przepisy