Macierzyństwo

Macierzyństwo w polskim prawie oznacza prawny i rodzinny status kobiety jako matki dziecka oraz wynikającą z niego więź między matką a dzieckiem. Obejmuje zarówno ustalenie, kto jest matką, jak i prawa oraz obowiązki związane z rodzicielstwem, opieką nad dzieckiem i jego wychowaniem.

W prawie rodzinnym podstawowe znaczenie ma fakt urodzenia dziecka. Kobieta, która je urodziła, jest co do zasady uznawana za jego matkę. Macierzyństwo może być przedmiotem postępowania sądowego, gdy zachodzi potrzeba ustalenia, że określona kobieta jest matką, albo zakwestionowania macierzyństwa kobiety wpisanej jako matka. Przepisy określają osoby uprawnione do wszczęcia takich spraw, terminy oraz zasady udziału uczestników postępowania. Sprawy te są rozpoznawane w postępowaniu cywilnym, a ich skutkiem może być zmiana stanu cywilnego dziecka i wynikających z niego praw rodzinnych.

Macierzyństwo ma znaczenie w kilku dziedzinach prawa:

• prawie rodzinnym, ponieważ wpływa na ustalenie pochodzenia dziecka, władzę rodzicielską, obowiązek jego utrzymania, kontakty i dziedziczenie;
• prawie pracy, które przewiduje ochronę pracownicy w związku z ciążą, urodzeniem dziecka oraz korzystaniem z urlopów związanych z macierzyństwem;
• ubezpieczeniach społecznych, gdzie macierzyństwo jest jedną z przesłanek przyznawania zasiłku macierzyńskiego i innych świadczeń związanych z rodzicielstwem;
• prawie konstytucyjnym, które zalicza macierzyństwo do wartości podlegających ochronie i opiece Rzeczypospolitej Polskiej.

Pojęcie macierzyństwa jest powiązane z rodzicielstwem, lecz nie jest z nim tożsame. Rodzicielstwo obejmuje stosunek prawny zarówno matki, jak i ojca do dziecka, natomiast macierzyństwo odnosi się do statusu matki oraz szczególnej ochrony związanej z ciążą, porodem i sprawowaniem opieki nad dzieckiem.