Leśny materiał podstawowy

Leśny materiał podstawowy to elementy i obiekty wykorzystywane do produkcji leśnego materiału rozmnożeniowego, czyli materiału służącego do uzyskiwania nowych roślin leśnych. Pojęcie to porządkuje w ustawie „Leśny materiał rozmnożeniowy” różne źródła, z których pozyskuje się nasiona lub inne formy materiału rozmnożeniowego. Nie odnosi się więc do gotowych sadzonek czy nasion, lecz do ich biologicznej podstawy i sposobu jej wyodrębnienia.

Za leśny materiał podstawowy mogą być uznane:

• źródło nasion, czyli drzewa rosnące na określonym obszarze, z których zbiera się nasiona;
• drzewostan, rozumiany jako zespół drzew o podobnych cechach morfologicznych, znajdujących się w bezpośrednim sąsiedztwie i wzajemnie na siebie oddziałujących;
• plantacja nasienna, czyli odpowiednio zagospodarowana albo odizolowana grupa wyselekcjonowanych klonów lub rodów, prowadzona tak, aby ograniczyć zapylenie z zewnątrz i uzyskiwać obfite, łatwe do zebrania nasiona;
• drzewo mateczne, wykorzystywane do pozyskania materiału rozmnożeniowego przez kontrolowane lub niekontrolowane zapylenie określonego drzewa żeńskiego pyłkiem jednego albo wielu innych drzew;
• klon, a więc grupę osobników o takim samym składzie genetycznym, uzyskanych z jednego osobnika przez rozmnażanie bezpłciowe;
• mieszanka klonów, czyli zestaw różnych, rozpoznanych klonów połączonych w ustalonych proporcjach.

Wspólną cechą tych kategorii jest ich przeznaczenie do wytwarzania leśnego materiału rozmnożeniowego. Definicja wskazuje zarazem, jakie cechy decydują o zakwalifikowaniu danego obiektu do materiału podstawowego, między innymi pochodzenie nasion, organizacja drzewostanu lub plantacji, sposób rozmnażania oraz skład genetyczny. Ma to praktyczne znaczenie przy identyfikowaniu źródła materiału wykorzystywanego w produkcji leśnej i przy opisywaniu jego właściwości. Dzięki temu można odróżnić materiał pozyskiwany z pojedynczych drzew, drzewostanów i plantacji od materiału opartego na klonach lub ich mieszankach.