Art. 1 określa zakres przedmiotowy ustawy, wskazując najważniejsze sprawy związane ze statusem działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych. Przepis ma charakter porządkujący, ponieważ wylicza obszary, które ustawa reguluje, bez przedstawiania w tym miejscu szczegółowych warunków ich stosowania.

Ustawa obejmuje przede wszystkim zasady nabywania obu wskazanych statusów. Reguluje także zasady wydawania legitymacji oraz nadawania odznaki honorowej działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Odrębną grupę stanowią świadczenia i pomoc o charakterze pieniężnym, obejmujące świadczenie pieniężne, pomoc pieniężną oraz świadczenie wyrównawcze.

Zakres ustawy nie ogranicza się do tych instrumentów. Obejmuje również inne uprawnienia działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, inne niż legitymacja, odznaka honorowa oraz wymienione świadczenia i pomoc pieniężna. Przepis wskazuje ponadto na zadania, organizację i zasady działania wojewódzkich rad konsultacyjnych do spraw działaczy opozycji antykomunistycznej oraz osób represjonowanych z powodów politycznych.

Praktyczne znaczenie art. 1 polega na wyznaczeniu głównych tematów regulacji. Z jego treści wynika, że ustawa tworzy ramy dotyczące statusu, dokumentów i wyróżnienia, świadczeń oraz innych uprawnień, a także funkcjonowania wojewódzkich rad konsultacyjnych. Szczegółowe rozwiązania dotyczące tych obszarów nie są jednak określone w samym tym przepisie.

o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2015/693/text/U/D20150693Lj.pdf

Przepis ustanawia odznakę honorową „Działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych”, określaną dalej jako „odznaka honorowa”. Jest ona przeznaczona dla działacza opozycji antykomunistycznej albo osoby represjonowanej z powodów politycznych. Odznakę nadaje Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, przy wydaniu decyzji, o której mowa w art. 5 ust. 1. Oznacza to, że nadanie odznaki jest powiązane z wydaniem tej decyzji, a przepis nie przewiduje w tym zakresie odrębnego trybu wskazanego w art. 6.

Regulacja obejmuje również dokument potwierdzający status osoby uprawnionej. Jeżeli decyzja, o której mowa w art. 5 ust. 1, jest wydawana na wniosek działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, Szef Urzędu wydaje wraz z nią także „legitymację działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych”, określaną dalej jako „legitymacja”. W praktyce przepis łączy więc nadanie odznaki oraz wydanie legitymacji z czynnością wydania decyzji.

Szczegóły dotyczące wyglądu i używania tych dokumentów mają zostać określone w rozporządzeniu ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego. Zakres upoważnienia obejmuje wzór odznaki honorowej, wzór legitymacji potwierdzającej jej nadanie, wzór legitymacji oraz sposób noszenia odznaki honorowej. Punkty 3 i 5 ustępu 4 są uchylone, dlatego nie określają obecnie żadnych dodatkowych elementów. Rozporządzenie ma służyć sprawnemu przeprowadzeniu postępowania oraz właściwej identyfikacji posiadaczy legitymacji.

w sprawie legitymacji ankietera statystycznego

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2026/888/text/O/D20260888.pdf

w sprawie legitymacji służbowej funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2026/922/text/O/D20260922.pdf

Legitymacje

Legitymacje w przepisach

o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych2 przepisy

w sprawie legitymacji ankietera statystycznego4 przepisy

w sprawie legitymacji służbowej funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego10 przepisów