Legitymacja

Legitymacja jest dokumentem urzędowym lub służbowym, który potwierdza tożsamość osoby, jej status, przynależność do określonej grupy albo uprawnienie do wykonywania określonych czynności. W polskim prawie termin ten nie oznacza jednego, jednolicie uregulowanego rodzaju dokumentu. Znaczenie legitymacji zależy od przepisów określających, komu jest wydawana, przez jaki organ lub podmiot, jaki ma wzór oraz jakie skutki wywołuje jej posiadanie.

Legitymacja może mieć w szczególności charakter:

• służbowy, gdy potwierdza pełnienie służby lub wykonywanie zawodu, jak w przypadku strażaka Państwowej Straży Pożarnej, nauczyciela akademickiego albo rzecznika patentowego,
• członkowski lub statusowy, gdy poświadcza przynależność do określonej grupy, na przykład Korpusu Weteranów Walk o Niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej,
• potwierdzający szczególne uprawnienia lub odznaczenie, jak legitymacja osoby odznaczonej Krzyżem Zesłańców Sybiru albo osoby wyróżnionej jako zasłużony dawca krwi,
• identyfikacyjny, gdy służy do ustalenia, że osoba wykonuje czynności kontrolne, ratownicze lub inne czynności publiczne.

Przepisy dotyczące legitymacji często określają jej postać, elementy zabezpieczające, treść, wzór oraz sposób potwierdzania ważności. Wskazują także organ właściwy do wydania dokumentu, zasady jego wymiany i przypadki unieważnienia, na przykład w razie utraty podstawy do posługiwania się legitymacją, ustania służby, zniszczenia dokumentu albo wydania nowego egzemplarza. W niektórych regulacjach legitymacja jest wydawana razem z odznaką lub innym dokumentem potwierdzającym określone uprawnienie.

Znaczenie praktyczne legitymacji polega przede wszystkim na umożliwieniu szybkiej identyfikacji osoby i sprawdzeniu jej statusu. Może ona uprawniać do wykonywania czynności zawodowych lub kontrolnych, korzystania ze świadczeń albo wykazywania szczególnego statusu wobec organów i innych podmiotów. Sama legitymacja nie zawsze tworzy uprawnienie, często jedynie potwierdza uprawnienie wynikające z innych przepisów. Z tego względu skutki jej posiadania ustala się na podstawie regulacji dotyczących konkretnego rodzaju legitymacji.