Ławnik

Ławnik to obywatel uczestniczący w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości jako nieprofesjonalny członek składu orzekającego. Nie jest sędzią zawodowym, ale podczas rozpoznawania sprawy współdziała z sędzią lub sędziami i bierze udział w podejmowaniu rozstrzygnięcia. Instytucja ławnika ma zapewniać udział czynnika społecznego w orzekaniu oraz uwzględnienie doświadczenia i perspektywy osób spoza zawodowego środowiska prawniczego.

Ławnicy mogą uczestniczyć w rozpoznawaniu spraw cywilnych i karnych, w zakresie określonym przez przepisy o ustroju sądów i postępowaniu sądowym. Występują przede wszystkim w sądach powszechnych, a odrębne regulacje dotyczą także ławników sądów wojskowych oraz ławników izb morskich. Zasady ich wyboru, powoływania, wyznaczania do składów, odwoływania i usprawiedliwiania nieobecności zależą od rodzaju sądu.

Ławnik wykonuje funkcję w konkretnych składach orzekających, a nie prowadzi działalności sądu samodzielnie. W ramach narady może przedstawiać swoje stanowisko i uczestniczyć w głosowaniu nad rozstrzygnięciem. Obowiązują go bezstronność, niezawisłość w zakresie orzekania, zachowanie tajemnicy narady oraz reguły dotyczące wyłączenia od udziału w sprawie. Przepisy postępowania mogą stosować do ławników odpowiednio regulacje odnoszące się do innych członków składu orzekającego.

Udział ławników wpływa także na czynności formalne związane z wyrokiem. W sprawach rozpoznawanych z ich udziałem uzasadnienie orzeczenia co do zasady podpisuje przewodniczący składu, a w razie zgłoszenia zdania odrębnego również ławnicy, którzy je złożyli. Ławnik nie jest pełnomocnikiem, obrońcą ani mediatorem i nie reprezentuje żadnej ze stron postępowania. His funkcja polega na współorzekaniu w granicach przyznanych mu przez przepisy.