Kwalifikacje

Kwalifikacje to ogół wiedzy, umiejętności, wykształcenia, przygotowania zawodowego i doświadczenia wymaganych albo uwzględnianych przy wykonywaniu określonych zadań. W polskim prawie termin ten nie ma jednej, uniwersalnej definicji. Jego znaczenie zależy od dziedziny oraz od rodzaju czynności, stanowiska lub zawodu, którego dotyczy.

Kwalifikacje mogą mieć charakter formalny albo praktyczny. Kwalifikacje formalne wynikają z ukończenia określonych studiów, kursów lub szkoleń, zdania egzaminu, uzyskania świadectwa, certyfikatu, uprawnień zawodowych albo spełnienia wymagań dotyczących wykonywania danego zawodu. Kwalifikacje praktyczne obejmują rzeczywiste umiejętności i doświadczenie potrzebne do prawidłowego wykonania czynności. Przepisy mogą wymagać jednocześnie kilku rodzajów kwalifikacji, a także ich okresowego uzupełniania lub doskonalenia.

Wymagania kwalifikacyjne występują między innymi w regulacjach dotyczących rzeczoznawców majątkowych, biegłych, specjalistów, personelu medycznego i laboratoriów, pracowników administracji oraz załóg statków. Są także elementem wymagań odnoszących się do bezpieczeństwa budowlanego i morskiego. W niektórych przepisach kwalifikacje oznaczają cechy osób wykonujących określone zadania, w innych są właściwością absolwentów danego kierunku kształcenia albo warunkiem uzyskania pozwolenia na prowadzenie działalności.

W postępowaniu karnym kwalifikacje biegłego, tłumacza lub specjalisty mogą wpływać na wysokość wynagrodzenia, obok czasu pracy i poniesionych wydatków. Przy nadawaniu uprawnień zawodowych kwalifikacje są podstawą oceny, czy osoba spełnia wymagania do wykonywania zawodu. W regulacjach dotyczących zatrudnienia mogą decydować o możliwości powierzenia pracownikowi odpowiedniej pracy. W działalności medycznej i związanej z leczeniem niepłodności kwalifikacje personelu stanowią jeden z warunków zapewnienia jakości i bezpieczeństwa.

Spełnienie wymagań kwalifikacyjnych jest zwykle wykazywane dokumentami, takimi jak dyplomy, świadectwa, zaświadczenia, decyzje lub dokumenty potwierdzające doświadczenie. W odniesieniu do obywateli państw Unii Europejskiej kwalifikacje mogą podlegać uznaniu na zasadach określonych w przepisach o uznawaniu kwalifikacji zawodowych.