Kurator zawodowy

Kurator zawodowy, a ściślej sądowy kurator zawodowy, to osoba wykonująca zawodowo zadania związane z realizacją orzeczeń sądu, zwłaszcza w zakresie kontroli zachowania osób poddanych próbie oraz ich readaptacji społecznej. Jest funkcjonariuszem służby kuratorskiej działającym przy sądzie. Nie orzeka o winie ani nie wymierza kary, lecz wykonuje czynności powierzone przez sąd i przepisy prawa.

W sprawach karnych kurator zawodowy w szczególności:

• organizuje pomoc skazanemu lub innej osobie objętej dozorem w przystosowaniu do życia w społeczeństwie,
• sprawuje dozór i kontroluje wykonywanie obowiązków nałożonych przez sąd,
• utrzymuje kontakt z osobą pozostającą pod dozorem, ocenia jej sytuację oraz przebieg resocjalizacji,
• sporządza informacje i sprawozdania dotyczące wykonywania orzeczenia,
• kieruje pracą kuratorów społecznych,
• wykonuje czynności związane z organizowaniem i kontrolowaniem kary w systemie dozoru elektronicznego.

Kurator zawodowy może działać między innymi jako kurator dla dorosłych albo kurator rodzinny, zależnie od rodzaju spraw i zakresu powierzonych zadań. W sprawach dotyczących dorosłych jego działalność jest szczególnie związana z wykonywaniem kar, środków karnych, środków probacyjnych oraz dozoru w okresie próby. Kurator kontroluje wówczas między innymi przestrzeganie zakazów i nakazów, wykonywanie obowiązków oraz stosowanie się do orzeczenia sądu.

Od kuratora zawodowego odróżnia się kuratora społecznego. Kurator społeczny wykonuje zadania w określonym zakresie, zwykle pod kierunkiem i przy nadzorze kuratora zawodowego. Zawodowy kurator pełni zatem także funkcję organizacyjną i nadzorczą wobec kuratorów społecznych.

Znaczenie praktyczne kuratora polega na tym, że zapewnia bieżące wykonywanie orzeczeń poza zakładem karnym lub inną instytucją izolacyjną. Przekazuje sądowi informacje o zachowaniu osoby objętej dozorem, a stwierdzenie uchylania się od obowiązków lub rażącego naruszania porządku prawnego może mieć znaczenie dla dalszych decyzji podejmowanych w postępowaniu wykonawczym.