Sprzedaż udziału we współwłasności nieruchomości rolnej nie jest w pełni swobodna: pozostali współwłaściciele mogą wejść w miejsce kupującego, jeżeli gospodarują na wspólnym gruncie. Sprzedawca musi więc liczyć się z tym, że umowa z osobą z zewnątrz nie zamknie sprawy od razu, bo uprawnieni dostają szansę nabycia udziału na tych samych warunkach.

### Najważniejsze punkty

- Prawo pierwokupu obejmuje sprzedaż całego udziału albo jego części i przysługuje pozostałym współwłaścicielom.
- Przesłanką jest prowadzenie przez nich gospodarstwa rolnego na gruncie wspólnym; sam udział w nieruchomości nie wystarcza.
- Pierwokup odpada, gdy współwłaściciel prowadzący gospodarstwo sprzedaje swój udział razem z tym gospodarstwem.
- Pierwokup odpada także wtedy, gdy nabywcą jest inny współwłaściciel albo osoba, która dziedziczyłaby gospodarstwo po sprzedawcy.
- Do sprzedaży udziału w nieruchomości rolnej w rozumieniu przepisów o kształtowaniu ustroju rolnego stosuje się przepisy tej ustawy.

### W praktyce

Kluczowe jest ustalenie, kto faktycznie gospodaruje na wspólnym gruncie, bo to ta okoliczność decyduje o istnieniu uprawnienia. Pominięcie uprawnionego rodzi ryzyko sporu o skuteczność transakcji, a równoległe stosowanie przepisów o ustroju rolnym potrafi dodatkowo zawęzić krąg dopuszczalnych nabywców.

Kodeks cywilny

Zmiany wprowadzone w ustawie o kształtowaniu ustroju rolnego dotyczą przede wszystkim rozszerzenia katalogu wyjątków od ograniczeń w nabywaniu nieruchomości rolnych. Nowelizacja ta jest istotna z punktu widzenia funkcjonowania fundacji rodzinnych, które są nowym narzędziem prawnym w polskim systemie prawnym, mającym na celu zarządzanie majątkiem rodzinnym i jego ochronę przed rozdrobnieniem.

### Art. 2a ust. 3 pkt 1 lit. j, k i l

Zmiana w art. 2a ust. 3 pkt 1 polega na zastąpieniu średnika przecinkiem w lit. j oraz dodaniu nowych lit. k i l. Nowe litery wprowadzają wyjątki od ograniczeń w nabywaniu nieruchomości rolnych przez:

- **lit. k**: fundację rodzinną od jej fundatora,
- **lit. l**: beneficjenta fundacji rodzinnej, będącego osobą bliską fundatora tej fundacji rodzinnej, od fundacji rodzinnej.

Te zmiany mają na celu umożliwienie fundacji rodzinnej oraz jej beneficjentom, będącym osobami bliskimi fundatora, nabywanie nieruchomości rolnych bez konieczności spełniania dodatkowych warunków przewidzianych w ustawie. Jest to istotne z punktu widzenia zarządzania majątkiem rodzinnym i jego ochrony przed rozdrobnieniem.

### Art. 2b ust. 4 pkt 1 lit. i i j

W art. 2b ust. 4 pkt 1, średnik w lit. i zastąpiono przecinkiem oraz dodano nową lit. j, która wprowadza wyjątek od ograniczeń w zbywaniu nieruchomości rolnych na rzecz:

- **lit. j**: beneficjenta fundacji rodzinnej, będącego osobą bliską fundatora tej fundacji rodzinnej, jeżeli zbywcą jest fundacja rodzinna.

Ta zmiana umożliwia fundacji rodzinnej zbywanie nieruchomości rolnych na rzecz beneficjentów będących osobami bliskimi fundatora, co jest kluczowe dla elastycznego zarządzania majątkiem rodzinnym.

### Art. 4 ust. 4 pkt 2 lit. i i j

W art. 4 ust. 4 pkt 2, średnik w lit. i zastąpiono przecinkiem oraz dodano nową lit. j, która wprowadza wyjątek od ograniczeń w nabywaniu nieruchomości rolnych przez:

Zmiana ta jest analogiczna do poprzednich i ma na celu ułatwienie beneficjentom fundacji rodzinnej, będącym osobami bliskimi fundatora, nabywanie nieruchomości rolnych od fundacji rodzinnej.

### Podsumowanie

Wprowadzone zmiany w ustawie o kształtowaniu ustroju rolnego mają na celu ułatwienie funkcjonowania fundacji rodzinnych oraz zarządzania majątkiem rodzinnym, w szczególności w kontekście nieruchomości rolnych. Dzięki tym zmianom fundacje rodzinne oraz ich beneficjenci będą mogli swobodniej nabywać i zbywać nieruchomości rolne, co jest istotne dla ochrony i zarządzania majątkiem rodzinnym. Nowelizacja ta jest krokiem w stronę większej elastyczności i efektywności w zarządzaniu majątkiem rodzinnym w Polsce.

Kształtowanie ustroju

Kształtowanie ustroju w przepisach

Kodeks cywilny1 przepis

o fundacji rodzinnej1 przepis