Kraj pochodzenia

„Kraj pochodzenia” to pojęcie używane w ustawie o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do wskazania państwa, z którym cudzoziemiec jest związany przede wszystkim przez obywatelstwo. Co do zasady jest nim państwo, którego obywatelem jest dana osoba. Oznacza to, że o ustaleniu kraju pochodzenia decyduje jej status obywatelski, a nie samo miejsce pobytu, państwo, z którego przyjechała, ani kraj, w którym złożyła wniosek.

Definicja przewiduje także rozwiązanie dla osób, których sytuacji obywatelskiej nie można jednoznacznie ustalić, oraz dla osób nieposiadających obywatelstwa żadnego państwa. W takich przypadkach krajem pochodzenia jest państwo, w którym cudzoziemiec stale zamieszkuje. Istotne są więc dwie przesłanki zastępcze: brak możliwości ustalenia obywatelstwa albo jego brak oraz istnienie stałego miejsca zamieszkania w określonym państwie.

Pojęcie służy uporządkowaniu sytuacji prawnej cudzoziemca i wskazaniu państwa, do którego odnoszą się informacje dotyczące jego osobistego i prawnego położenia. Ma znaczenie praktyczne przy analizie okoliczności przedstawianych przez cudzoziemca, ustalaniu, jakie państwo należy brać pod uwagę przy ocenie jego sytuacji, oraz przy gromadzeniu i porównywaniu informacji o tym państwie. Pozwala również stosować tę samą kategorię wobec osób o różnym statusie obywatelskim, w tym wobec bezpaństwowców i osób, których obywatelstwa nie da się potwierdzić.

W praktyce prawidłowe ustalenie kraju pochodzenia może wpływać na dalszy sposób rozpatrywania sprawy prowadzonej na podstawie ustawy. Jeżeli obywatelstwo jest znane, punktem odniesienia pozostaje państwo obywatelstwa. Jeżeli nie można go ustalić albo cudzoziemiec nie ma żadnego obywatelstwa, znaczenie uzyskuje państwo jego stałego zamieszkania. Definicja nie wskazuje więc jednego kryterium właściwego dla wszystkich osób, lecz ustanawia regułę podstawową i regułę stosowaną w sytuacjach, gdy obywatelstwo nie może być wykorzystane do określenia kraju pochodzenia.