Koszty i straty

Koszty i straty to w rozumieniu ustawy „Rachunkowość” takie zmniejszenia korzyści ekonomicznych, które są związane z danym okresem sprawozdawczym i można je uznać za dostatecznie prawdopodobne. Ich wartość musi być przy tym określona w sposób wiarygodny. Pojęcie obejmuje więc zdarzenia, które wpływają na sytuację majątkową i finansową jednostki, a nie jedynie hipotetyczne lub całkowicie nieokreślone uszczuplenia.

Aby dane zdarzenie mieściło się w tej kategorii, znaczenie mają przede wszystkim:

• związek zmniejszenia korzyści ekonomicznych z okresem sprawozdawczym,
• uprawdopodobnienie, że takie zmniejszenie rzeczywiście nastąpiło lub nastąpi,
• możliwość wiarygodnego ustalenia jego wartości,
• zmniejszenie wartości aktywów albo zwiększenie wartości zobowiązań lub rezerw,
• skutek w postaci zmniejszenia kapitału własnego albo zwiększenia jego niedoboru.

Oznacza to, że koszty i straty mogą być odzwierciedlone zarówno przez ubytek składników majątku, jak i przez powstanie lub zwiększenie obciążeń po stronie zobowiązań i rezerw. W obu przypadkach konieczne jest jednak, aby zdarzenie ostatecznie pogarszało poziom kapitału własnego jednostki. Ustawa wyłącza z tej kategorii zmniejszenia kapitału wynikające z wycofania środków przez udziałowców lub właścicieli. Takie działanie może zmniejszać kapitał, ale nie jest kosztem ani stratą w rozumieniu tej definicji.

Definicja służy ustaleniu, jakie zdarzenia należy ujmować w rachunkowości jako wpływające na zmniejszenie zasobów lub zwiększenie obciążeń jednostki. Ma znaczenie przy sporządzaniu sprawozdania finansowego, ponieważ pomaga określić, czy dane zdarzenie powinno wpłynąć na przedstawienie sytuacji jednostki za konkretny okres. W praktyce nie każde zmniejszenie majątku automatycznie oznacza koszty i straty. Konieczne jest łączne spełnienie wskazanych przesłanek, w tym odpowiedni związek z okresem sprawozdawczym, wiarygodność wyceny oraz wpływ na kapitał własny.